نحوه ي طراحي طرح تحقيق

 نحوه ي طراحي طرح تحقيق
 کامیار صداقت ثمرحسینی

مقدمه:

طرح تحقيق عبارت از گزارش جامعي از برنامه ي پژوهشي محقق و توصيف منظم و منطقي آن مي باشد. نحوه ي نگارش طرح تحقيق منعكس كننده ي هويت علمي پژوهش و به نوعي سند دانش و اعتبار علمي پژوهشگر است. دانشجويي كه درصدد نگارش رساله ي دانشگاهي خود مي باشد، نيازمند تثبيت فضاي مفهومي تحقيق خويش به گونه اي است كه امكان تعابير گوناگون از آنرا از ميان برده و با شرح روان و دقيق برنامه ي پژوهشي خود، بررسي اش را به سادگي امكان پذير نمايد. در صورتي كه اين بخش به دقت طراحي نشود، از قابليت موفقيت پژوهش به ميزان زيادي كاسته مي شود. با توجه به اهميت مساله، در اين نوشتار به صورت فشرده و خلاصه وار به بررسي مهم ترين مواردي مي پردازيم كه صحت تدوين طرح تحقيق منوط به رعايت آنهاست. اما بهتر است تا پيش از آغاز بحث به چند شروع « نادرست » در انجام پژوهش علمي اشاره نماييم:

à بدون داشتن هدف ( پرسش ) مشخص و روشني، به جمع آوري داده هاي تحقيق بپردازيم. ممكن است روزي تا 16 ساعت سخت مطالعه نموده و فيش بنويسيم، اما بدون داشتن هدف ، نتيجه اي  هم نخواهيم داشت. حاصل چنين كاري فاقد هر گونه جهت گيري علمي است.

l  هر چند داراي اهداف پژوهشي مي باشيم، اما بدون رفع ابهامات موجود وارد مرحله ي گردآوري داده هاي پژوهش شده ايم. ( به مرحله ي « پرورش محتوايي پرسش پژوهش » كه در ادامه بيان مي شود مراجعه نماييد. ) مرحله ي نگارش طرح تحقيق، محل مناسبي  براي حل كردن ابهامات موجود نمي باشد. لذا تا پيش از رفع هر گونه ابهام در مسأله ي تحقيق و همچنين تا پيش از نگارش طرح تحقيق كامل و منسجمي وارد مرحله ي گردآوري داده هاي پژوهش نشويد.

l   سر هم بندي كردن: اول تحقيق را مي نويسيم، سپس منابع حرف هاي خود را پيدا مي كنيم. چنين عملي فاقد هر گونه تعهد اخلاقي و ارزش علمي است.

 

مراحل آماده سازي طرح تحقيق:

نگارش طرح تحقيق يك رساله ي دانشگاهي، مرحله ي نهايي از فرايند مطالعاتي وسيع تري است كه در پيوند متقابلي با يكديگر قرار داشته و قابل تفكيك از يكديگر نمي باشند. مراحل فوق عبارتند از:

1. مرحله ي موضوع يابي.

2. مرحله ي پرورش محتوايي پرسش پژوهش.

3. مرحله ي عملياتي كردن پرسش پژوهش در قالب نگارش طرح تحقيق.

 

الف ـ مرحله ي موضوع يابي:

در اين زمينه به نكات زير توجه نماييد.

1. موضوع يابي اولين مرحله در آماده سازي طرح تحقيق مي باشد.

تا فرايند موضوع يابي را طي ننموده ايد وارد نگارش طرح تحقيق نشويد. اين امر مستلزم درگير شدن عملي دانشجو با موضوع پژوهش است. هيچگاه اولين پيشنهاد موضوع را به منزله ي آخرين پيشنهاد تلقي ننماييد. هيچگاه بدون شناخت كامل توانايي هاي خويش، مبادرت به انتخاب موضوع پژوهش نكنيد. به جهت بيان اهميت موضوع به دو مثال زير توجه نماييد:

يكي از بهترين شيوه هاي موضوع يابي قرار گرفتن در متن چالش هاي فكري ( مانند مطالعه ي مناظرات بين مذاهب و اديان ) است. به عنوان مثال در سمينار « سعادت از ديدگاه متفكران مسلمان و آلماني » كه در تاريخ 16 اسفند ماه 1363 در انجمن حكمت و فلسفه ي اسلامي در تهران برگزار شد، يكي از شرق شناسان آلماني به نام « هانس كونگ » در ضمن سخنراني خود ، رسالت و نزول وحي الهي به پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم را پذيرفته ولي در قبال نزول وحي بر آن وجود مقدس ( ص ) چنين نظري را ارائه نمود: « آنچه وحي شده است، معاني بوده و انتخاب الفاظ براي ارائه ي آن معاني به اختيار خود او بوده است، نه اينكه خود الفاظ همه به او وحي شده باشد. » [2] اگر چه اعتراف اين شرق شناس آلماني به نبوت پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم قابل توجه است، اما تفسير وي از « وحي » دربردارنده ي پيامدها و تبعات نادرست فكري خواهد بود. اين مسأله ي پرسش برانگيز مي تواند دستمايه ي يك پژوهش دانشگاهي حتي در ابعاد وسيع تري از ديدگاه هاي شرق شناسان درباره ي مسأله ي وحي گردد، اما لازمه ي موفقيت آن وجود حداقل دو شرط مهم مي باشد: 1. دانشجو علاقمند به بررسي آن باشد. 2. نيز از نظر علمي وي  قادر به برقراري ارتباط با متون مربوطه باشد. در غير اين صورت پيشنهاد فوق، پيشنهاد مناسبي در انتخاب موضوع نخواهد بود.

يا ممكن است كه در تابلوي اعلانات يك مؤسسه ي آموزشي، موضوعي تحت عنوان « بررسي روايات مربوط به تحريف قرآن در منابع روايي اهل سنت » به دانشجويان پيشنهاد شود. اما صرف قبول يك پيشنهاد، به معناي انجام موضوع يابي نيست. به عبارت ديگر لازم است تا پيشنهادهاي مختلف را در چارچوب موضوع يابي بررسي كنيد. موضوع يابي خود يك پژوهش است و نمي توان آنرا با انتخاب عناوين كلي پيشنهادي ( كه برغم راهگشايي مبهم مي باشند. ) به كناري نهاد. تا پيش از ارزيابي توانايي ها ي خود و نيز بررسي قابليت هاي مطالعاتي موضوعات فراروي خويش، از انتخاب آنها خودداري نماييد. صرف پيدايش احساسي مثبت در قبال يك مساله، لزوما به معناي مناسب بودن آن براي پژوهش نمي باشد.

2. فرايند موضوع يابي، فرايند پرسش يابي است.

مرحله ي موضوع يابي زماني به پايان مي رسد كه موضوع انتخاب شده به يك « پرسش » تبديل گردد. تا زماني كه نتوانيد موضوع انتخابي خود را به شكل پرسش بيان نماييد، فاقد مساله اي براي پژوهش خواهيد بود. يكي از اشتباهات رايج ناشي از غفلت از اين نكته ي مهم است  كه عنوان پژوهش از پرسش ساخته مي شود و نه آنكه اول عنوان پژوهش را ساخته و سپس به طرح پرسش خود بپردازيم. به عنوان مثال اگر چه تمامي پرسش هاي زير  به نوعي به مسأله ي « بررسي روايات مربوط به تحريف قرآن در منابع روايي اهل سنت »، مي پردازند، اما هر پرسشي با اتخاذ جهت گيري متمايزي به پژوهش، عنوان خاص خود را مي طلبند:

« وجوه اشتراك و افتراق روايات مربوط به تحريف قرآن ميان منابع روايي شيعه و اهل سنت چيست؟ »

« نتايج اعتقادي و عملي پذيرش روايات مربوط به تحريف قرآن در منابع روايي اسلامي چيست؟ »

« اهداف سياسي گسترش روايات مربوط به تحريف قرآن در منابع اهل سنت در دوران حكومت بني اميه چه بوده است؟ » [3]

يا به عنوان مثالي ديگر به اين پرسش ها كه همگي به نوعي به موضوع « بررسي جسم انگاري خدا از ديدگاه وهابيت »  باز مي گردند توجه نماييد. هر يك از اين پرسش ها جهت گيري خاصي را به پژوهش داده و عنوان خاص خود را مي طلبند:

« ديدگاه وهابيت درباره ي جسم انگاري خدا چيست؟ »

« آيا ميان اسرائيليات و گسترش جسم انگاري خداوند در فرقه ي وهابيت رابطه اي موجود است؟

« آيا ميان ظاهرگرايي در تفسير قرآن با جسم انگاري خدا در تفاسير وهابيت رابطه اي موجود مي باشد؟»[4]

3.  فرايند موضوع يابي خود بر پايه ي دو پژوهش مهم و ضروري واقع شده است:

الف ـ خود شناسي ب. موضوع شناسي.

پيش از انتخاب نهايي موضوع، با دقت به اين پرسش ها پاسخ دهيد:

الف ـ پرسش هاي مربوط به خودشناسي:

�  علاقه ي معطوف به تخصص من در چه حوزه ي مطالعاتي است؟ [5]

�   توانايي هاي من در حوزه ي پژوهش در چه زمينه هايي مي باشد؟

توجه: مرحوم علامه محمد تقي جعفري ( ره ) مي گويد: « هر كاري كه آگاهانه از يك انسان صادر مي گردد، نيازمند اشتياق جدي براي وصول به هدفي است كه براي انسان داراي انگيزش مي باشد. » [6]

ب ـ پرسش هاي مربوط به موضوع شناسي:

�   در زمينه ي مورد علاقه من چه موضوعاتي وجود دارد؟

�   تا كنون در زمينه ي مورد نظر چه كارهايي انجام يافته است؟ ( مطالعه ي متون تحقيقاتي پيشين )

�   با توجه به مطالعه ي متون تحقيقاتي پيشين، انجام چه پژوهشي مرزهاي علمي را گسترش مي دهد؟

پس از يافتن علاقه ي تخصصي خود، پيشنهاد هاي مختلف در حوزه ي مورد علاقه تان را جمع آوري نماييد. به كتابخانه برويد. آخرين آثار عرضه شده در زمينه ي مورد نظر را مطالعه كنيد. در اين خصوص به مجلات تخصصي دانشگاهي توجه ويژه اي نماييد.[7] همچنين از افراد مطلع و صاحبنظران و پژوهشگران علاقمند به موضوع مورد نظر پرس و جو نماييد. موضوعات خوب و مورد نياز جامعه بدون زحمت و انجام مطالعات گوناگون پيدا نمي شوند. خانم دكتر طاهره صفار زاده در نگارش اثر خود تحت عنوان « ترجمه ي مفاهيم بنيادي قرآن مجيد ( فارسي و انگليسي ) » به صورتي هدفمند و مستمر مطالعات قرآني خود را با علاقه اي دروني دنبال نموده و به نكات بسيار آموزنده اي اشاره دارد:

« سعي من در تاليف اين كتاب معرفي اهميت شناخت اسماء الحسني و ديگر مفاهيم بنيادي قرآن مجيد بوده است. زيرا در هيچيك از آثار پيشينيان و معاصران كوششي به مقصد شناساندن ارتباط اسماء الهي با آيات قرآن نيافتم  ....  سرمايه ي اصلي من در اين سير و سفر علمي كه رد پايي براي اطاعت و دنبال كردن در پيش روي خود نمي ديدم، توكل به خداوند داناي توانا و اتكا به الهامات الهي بود. ابزار كار عبارت بودند از حدود سي سال مطالعه ي مشتاقانه و پژوهشگرانه توأم با يادداشت برداري از تفاسير كشف الأسرار، ابوالفتوح، مجمع البيان، مواهب عليه، منهج الصادقين، طبري، سورآبادي، نسفي، كمبريج، الميزان، نمونه و آثار مفسران و مترجمان معاصر ....  ابزار مؤثر ديگر در تاليف اين كتاب و ترجمه ي قرآن به دو زبان اينها بودند: بيش از چهل سال كار با قلم همراه با پژوهيدن و تمرين براي كاربرد واژه در شعر و نثر، حدود چهل سال آشنايي با زبان انگليسي از تحصيل دانشگاهي تا تدريس دانشگاهي به ويژه نوزده سال تدريس نقد عملي ترجمه در دانشگاه هاي كشور و نيز دوازده سال ويراستاري كتابهاي علمي به زبان انگليسي. ... »[8]

متن فوق نشان از علاقه ي نويسنده، مناسبت انتخاب پژوهش با تخصص او و توجه وي به انتخاب موضوعي است كه به جهت كم كاري ديگر نويسندگان، نياز به انجام آن مشهود بوده است. حال در نظر بگيريم كه شخصي توانايي ترجمه ي آيات الهي را به زبان  فارسي و زبان انگليسي نداشته باشد، آيا وي مي تواند چنين پژوهشي را انجام دهد؟ يا فردي كه توانايي بالايي در امر ترجمه داشته، اما به صورت تخصصي علاقمند به انتخاب متوني در حوزه ي تاريخ اسلام است. آيا اجبار وي به انجام پژوهشي ديگر منجر به كسب نتيجه ي بهتري به نسبت  انتخاب دروني و مشتاقانه ي او خواهد شد؟

ب ـ مرحله ي پرورش محتوايي پرسش پژوهش:

پيش از آنكه پژوهش به معناي يافتن پاسخ پرسشي باشد، يافتن « خود » پرسش است. عدم  توجه به اين نكته يكي از مهم ترين مشكلات مربوط به توليد علم در كشورمان مي باشد. همانگونه كه بدون انجام تحقيق نمي توان به پاسخ پرسش رسيد، يافتن پرسش مناسب نيز بدون انجام پژوهش ميسر نخواهد بود و چنانكه بيان شد، مرحله ي موضوع يابي زماني به اتمام مي رسد كه موضوعات مورد علاقه و در حد توان خود را به صورت پرسش مطرح نموده باشيم. اين مساله، مستلزم توجه بيشتري به مطالعه ي پيشينه ي تحقيق است. بدون در اختيار داشتن تصوير مناسبي از گذشته، نمي توان پژوهشي را به منظور كمك به ارتقاي سطح دانش در آن رشته بنا نمود.

پس از اتمام مرحله ي « موضوع يابي » وارد مرحله ي پرورش محتوايي پرسش انتخابي تحقيق خود مي شويم. علت انجام آن زدودن هر گونه ابهامي در حين نگارش طرح تحقيق است. مشكل بسياري از دانشجويان به اين مساله باز مي گردد كه ايشان بدون رفع ابهام از پرسش تحقيق وارد نگارش طرح تحقيق مي شوند. حل ابهامات موجود، پيش از نگارش طرح تحقيق است و نه همزمان با نگارش آن. متأسفانه در برخي از دانشگاه ها مشاهده مي شود كه دانشجو پس از اتمام نگارش رساله ي خود، در زمينه ي طرح تحقيق خويش ( و حتي پرسش تحقيق ) ابهامات بسياري داشته است و از اين رو پژوهش وي فاقد انسجام و هماهنگي لازم بوده است. گاه ديده مي شود كه دانشجو به رغم پايان نگارش رساله ي خود، هنوز هم در كليات طرح تحقيق خود داراي ابهامات بسياري است. چنين تحقيقي هيچگاه قادر به برقراري نظامي هماهنگ و منسجم ميان اجزاي خود نخواهد بود. به جهت رفع اين مشكل، پرسش هاي زير را در قبال پرسش اصلي تحقيق خود مطرح نماييد:

1.    پرسش انتخابي مذكور ناظر به كسب چه نوع معرفتي است؟

2.     پرسش فوق چه منابعي را مي طلبد؟

3.     ماهيت پرسش طرح شده، به جهت رسيدن به پاسخ خود، چه روشي را مي طلبد؟

4.     ( با توجه به پيشينه ي تحقيق ) نسبت و جايگاه  پرسش ما با پرسش هاي ديگر محققان چيست؟

5.    آيا پرسش انتخابي، مستلزم پاسخ به پرسش هاي مقدم بر خود مي باشد؟

6.   آيا مي توانيد پاسخي اوليه ( با احتمال بيش از پنجاه درصد ) براي اين پرسش ارائه نماييد؟

7.     آيا حذف اين پرسش منجر به خللي در پژوهش هاي قرآني مي گردد؟

در اين زمينه به نكات زير توجه نماييد:

مشخص نماييد كه پژوهش شما از زمره ي چه پژوهش هايي به شمار مي رود؟ ،

توصيفي است يا تحليلي؟ آيا متوجه هست هاست و يا بايدهاست؟ بنيادي است يا كاربردي و يا توسعه اي؟  برخي پرسش ها عمدتا ماهيت نظري داشته و پژوهش ما را به تحقيقات بنيادين سوق مي دهند، اما برخي ديگر ماهيتي كاربردي و عملي دارند. برخي از پرسش ها عمدتا به پژوهش هاي كمي و برخي ديگر به پژوهش هاي كيفي باز مي گردند. همچنين به بررسي سطوح تحليل پرسش خود ( خرد / متوسط / كلان ) بپردازيد.

مشخص نماييد كه براي پاسخ به اين پرسش با چه نوع منابعي در جمع آوري داده ها سروكار داريد: منابع اصلي مرتبط با پرسش خود را شناسايي نماييد. اگر دسترسي به منابع درجه ي اول آن نداريد، شايد بهتر باشد كه از ادامه ي كار منصرف گرديد.

توجه: هيچگاه تحقيق خود را بدون بررسي كافي در خصوص منابع پژوهش خود آغاز ننماييد. نيز هيچگاه تحقيق خود را به كتاب هاي غير علمي كه اصولا در طبقه بندي منابع مطالعاتي قرار نمي گيرند وابسته نسازيد. حداقل معيارهاي علمي بودن يك اثر مكتوب عبارتند از:

1.  ميزان دقت نويسنده، رعايت شيوه ي استدلال علمي مناسب،

2.   آشنايي مناسب نويسنده با سابقه ي علم مورد بحث،

3.    و استفاده از مدارك و منابع دست اول

 تا زماني كه پرسش اصلي پژوهش خود را از نظر روش پژوهش علمي تحليل نكرده ايد وارد نگارش طرح پژوهش نشويد. به عنوان مثال « محمد بن موسي بابا عمي » در كتاب خود ( در اصل رساله ي دانشگاهي ) تحت عنوان « مفهوم الزمن في القرآن الكريم » [9]  به جهت يافتن پاسخ خود درباره ي چيستي مفهوم زمان در قرآن، اينگونه روش پژوهش رساله ي خود را تحليل مي نمايد. [10]

الف ـ ابتدا ماده ي زمان در قرآن كريم را « استقراء » كرده ،

ب ـ سپس ، با توجه به قاعده ي منطقي « الحكم علي الشيء فرع عن تصوره » اصطلاحات به دست آمده را تشريح نموده

ج ـ و در ادامه به تحليل روابط منطقي موجود ميان آنها مي پردازد.

توجه شود كه نويسنده در بخش اول ، با مشكل استقراء و نحوه ي آن مواجه بوده و در دو بخش ديگر مساله واجد بعد تفسيري مي گردد. تا در اين زمينه ها تامل ننموده ايد، پرسش خود را در قالب طرح تحقيق تشريح ننماييد.

از سوي ديگر در طرح پرسش تحقيق نيازمند توجه به تحقيقات پيشين مي باشيم. پيش از انجام پژوهش بايد بدانيم كه تا كنون چه سئوالاتي مطرح شده است. با اين كار:

1.  حدود موضوع تحقيق  مشخص مي شود. ( با پرسش تمركز بر مسأله حاصل مي شود. )

2.  جلوي پرسش تكراري گرفته مي شود.

3.  پرسش انتخابي ما در يك چشم انداز وسيع تري از پرسش هاي موجود ادراك مي گردد. [11]

اين مسأله كه آيا پرسش انتخابي ما مورد توجه ديگر انديشمندان بوده است و يا آنكه اساسا پرسشي نوين مي باشد، مساله اي بدون اهميت نيست. ضمن آنكه بسياري از متفكران بزرگ، با طرح پرسش هاي مهمي پيشنهادهاي خوبي به پژوهشگران ديگر ارائه نموده اند. يافتن اين پرسش ها تنها از طريق توجه به پيشينه ي تحقيق ميسر مي گردد. در اين مرحله ممكن است كه پرسش تحقيق خود را نيز تغيير دهيم.

همچنين برخي از پرسش ها بر پايه ي پاسخ به ديگر پرسش ها بنا نهاده شده اند. به عنوان مثال اين پرسش كه تفاوت ديدگاه مرحوم علامه طباطبايي و مرحوم آيت الله سيد محمد باقر صدر پيرامون تأويل قرآن چيست؟ مبتني بر يافتن پاسخ حداقل دو پرسش زير است:

1.  ديدگاه علامه طباطبايي درباره ي تاويل قرآن چيست؟

2.  ديدگاه آيت الله سيد محمد باقر صدر درباره ي تاويل قرآن چيست؟

همچنين بسياري از پرسش هاي كاربردي مبتني بر پرسش هاي پايه اي هستند. پيش از آنكه درصدد تأمل بر چگونگي عملي ساختن سنت هاي پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم در جامعه و نحوه ي قرار گرفتن آن در فرايند جامعه پذيري كودكان خود باشيم، مي بايد « سنت پيامبر اكرم » را به دقت شناخته و تشريح نماييم. ( دقت شود. )

ج ـ مرحله ي عملياتي كردن پرسش پژوهش:

مشكل اصلي دانشجويان در نگارش طرح تحقيق، اين است كه ايشان بدون انجام مرحله ي پيشين، به يكباره وارد نگارش طرح پژوهشي شده و ناگهان خود را با دهها مشكل نظري مواجه مي بينند. در اين حالت نگارش طرح پژوهشي از همان ابتدا محكوم به شكست است. لذا

1.   موضوع يابي خود را به پرسش منتهي ساخته،

2.  محتواي پرسش پژوهش خود را پرورانده و سپس

3.  به نگارش طرح تحقيق بپردازيد.

هر تحقيقي طرح تحقيق متناسب خود را مي طلبد. از اين رو نمي توان و نبايد طرح تحقيق واحدي را به تمامي انواع پژوهش ها تعميم داد. با يادآوري اين نكته، در اين بخش يكي از شيوه هاي نگارش طرح تحقيق را پيشنهاد مي نماييم:

بخش هاي يك طرح تحقيق

طرح پژوهشي خود را به ترتيب در سه بخش زير طراحي نماييد:

الف ـ كليات نظري طرح پيشنهادي:

شامل:

1.   بيان مساله

2.   مرور تحقيقات پيشين

3. پرسش ها

4.فرضيه ها ( در صورت دارا بودن )

5.  متغيرها ( در صورت دارا بودن آنها )

6.   تعاريف

7.   سازماندهي تحقيق

ب ـ روش شناسي:

شامل:

1.  نوع پژوهش

2. نوع روش شناخت علمي بكار رفته در پژوهش

3. ابزار گردآوري داده ها

4. پيش فرض ها

5.   محدوده ها و محدوديت ها

ج ـ اهميت بررسي:

شامل:

1.  كاربرد پژوهش

2.  مخاطبان پژوهش

3.  نوآوري هاي پژوهش

در اين زمينه چند ملاحظه ي اساسي الزامي است:

آ‌.   توصيه مي شود كه دانشجويان، طرح تحقيق رساله هاي دفاع شده را به شيوه اي نقادانه مطالعه نمايند. . به منظور انجام اين كار كافي است تا با مراجعه به دانشگاه، رساله هاي ممتاز مقاطع بالاي تحصيلي را در رشته ي مورد نظرتان مرور نماييد. نكات قابل توجه در آن رساله ها را يادداشت نموده و دستاورد آنرا در پژوهش خود مورد استفاده  قرار دهيد. با آگاهي از نقاط ضعف كارهاي قبلي مي توان امكانات نگارش طرح تحقيق خود را گسترش داد. برخي از پژوهشگران، نقاط ضعف متداول طرح هاي پژوهشي را در شش محور خلاصه نموده اند. اين محورها را با پژوهش خود مورد مطالعه قرار دهيد:

1.    مساله، بي اهميت است. ( مساله اي حاشيه اي است تا اصلي، شايسته ي پشتيباني مالي نمي باشد، دربردارنده ي آگاهي جديدي نمي باشد. )

2.  حدود مساله مشخص نشده است. ( تمركز بر مساله موجود نيست، منطقا نويسنده نمي تواند در ابعادي چنين وسيع به مطالعه بپردازد. )

3.   اهداف، فرضيه ها و سئوال ها بيش از حد گسترده تبيين شده اند. ( كلي گويي منجر مي شود كه مسأله ي تحقيق پيش از آنكه واقعي جلوه نمايد، امري آرماني و بدون قابليت عملي در نظر گرفته شود. كلي گويي منجر مي شود تا خواننده نتواند مراد از فرضيه ها و اهداف را در يابد. )

4.   روش فاقد جزئيات است. ( روش كاملا تشريح نشده است. )

5.    از يك طرح ساده براي بررسي يك مسأله ي پيچيده استفاده شده است. ( طرح پژوهش متناسب با مساله نيست. )

6. عدم بررسي متغيرهاي مساله و يا حذف نابجاي برخي از آنها. ( نويسنده بايد نشان دهد كه از وجود متغيرهاي نامربوط دخيل در بررسي آگاه است و توضيح دهد كه چگونه مي خواهد آنها را در طرح خود بگنجاند. )[12]

ب‌.   نگارش طرح پژوهش نيازمند چندين بار ويرايش است. هيچگاه اولين كار خود را آخرين كار خود قلمداد ننماييد. ( حتما ) به منظور ارزيابي طرح تحقيق خود، نوشته ي خود را در معرض نقد افراد آگاه و علاقمند قرار دهيد. يكي از مهم ترين اشتباهات دانشجويان به عدم مشورت سازنده با دوستان علاقمند به موضوع  در زمينه ي طراحي طرح پژوهش باز مي گردد. نگارش طرح پژوهش پس از انتخاب موضوع تحقيق و اطلاع از پرسش و مسأله ي خود مي باشد. بنابراين تا زماني كه پرسش تحقيق خود را نشناخته و حوزه ي كلي و جزئي مطالعه ي خود را  مشخص نكرده ايد وارد نگارش طرح تحقيق نشويد.

پ‌. اجزاي طرح پژوهش نيازمند وجود هماهنگي مي باشند. بايد پرسش و پاسخ شما كاملا به هم مربوط باشند. به عنوان مثال در قبال اين پرسش كه « چه تفاوتي ميان مأخذ حكم فقيه با حكم قاضي موجود است؟ » نمي توان اين فرضيه را بيان نمود كه « مأخذ حكم فقيه با حكم قاضي در فقه شيعه با يكديگر متفاوت مي باشند. » زيرا هدف از فرضيه پاسخ پرسش است و نه تكرار آن و پرسش و پاسخ بايد به گونه اي مرتبط با يكديگر قرار گيرند كه سكوت بر آن جايز باشد. يعني انسان مطلع با شنيدن پرسش و پاسخ عرفا آنها را در ارتباط با هم بيابد. ( هر چند كه مي تواند از لحاظ مفهومي پاسخي نادرست به پرسش باشد. )[13] حال به تناسب ميان پرسش، فرضيه و عنوان اين پژوهش توجه نماييد:

عنوان پژوهش: « بررسي تاثير استفاده از وسايل كمك آموزشي بر پيشرفت يادگيري قرآن كريم دانش آموزان پسر مدارس راهنمايي تهران ـ 1380

پرسش پژوهش: آيا ميان استفاده از وسايل كمك آموزشي قرآن كريم با پيشرفت تحصيلي دانش آموزان پسر مدارس راهنمايي تهران ( در سال 1380 ) رابطه ي علي موجود است؟

فرضيه: ميان استفاده از وسايل كمك آموزشي قرآن كريم با پيشرفت تحصيلي دانش آموزان پسر مدارس راهنمايي تهران ( در سال 1380 ) رابطه ي علي موجود است

متغيرها: متغير مستقل ( تاثيرگذار ) استفاده از وسايل كمك آموزشي / متغير وابسته ( تاثير پذير ) پيشرفت تحصيلي دانش آموزان

عنوان پژوهش شما بايد بيانگر همان موضوعي باشد كه مي خواهيد در بيان مساله طرح نماييد. متغيرهاي شما بايد دقيقا همان متغيرهايي باشند كه در فرضيه ي  پژوهش تحليلي شما به كار رفته است واژگان تعاريف انتخابي شما بايد همان واژگاني باشند كه در پرسش و فرضيه ي شما به كار رفته اند. ( واژگاني تعريف نشوند كه اصلا ربطي به پژوهش مربوطه ندارند. ! ) ميان انتخاب محدوده ي پژوهش با محدوديت هاي فرا روي شما بايد تناسبي موجود باشد. ( سنگي را بر نداريم كه خود اعلام مي كنيم قادر به پرتاب آن نمي باشيم. ) و همه ي اين مسايل نيازمند هماهنگي با يكديگر مي باشند. هر چه اين هماهنگي بيشتر باشد، بر جنبه ي زيبايي شناسي كار شما افزوده خواهد شد.

 

نگارش عنوان پژوهش:

 الف ـ پيش تر بيان كرديم كه تا زماني كه از « پرسش تحقيق » خود اطلاعي نداريد وارد ساخت عنوان پژوهش نشويد.

ب ـ با توجه به عرف رساله هاي پژوهشي بهتر است كه عنوان تحقيق از 16 كلمه فراتر نرود.

ج ـ در ساخت عنوان پژوهش از رساترين واژگان استفاده نموده و از حاشيه روي بپرهيزيد واژگان بكار رفته در عنوان بايد « تخصصي » و مرتبط با اصطلاحات دقيق علمي تنظيم گردد.

در صورتي كه مطالعه واجد جنبه ي  « مقايسه اي » ( ميان دو نظريه، دو اثر، دو پديده و ... ) باشد، عنوان منعكس كننده ي طرفين و وجه مقايسه باشد. مانند:

« بررسي مقايسه اي عوامل پيشرفت و انحطاط جوامع در انديشه ي امام خميني و علامه طباطبايي »

د ـ عنوان ساخته شده را به دوستانتان بگوييد. سپس بررسي كنيد كه آيا آنچه آنها دريافته اند، همان مراد شما بوده است؟ يادتان باشد كه عنوان در فهرست هاي كتابشناسي قرار مي گيرد. بهترين عنوان پژوهش، عنواني است كه مخاطب خود را به سرعت به اصل موضوع منتقل نمايد. ( نياز به حضور فيزيكي پژوهشگر! و يا مطالعه ي تفصيلي پژوهش نباشد. )

ح ـ يك عنوان خوب بايد بتواند محدوده ي تحقيق را به روشني بيان نمايد. ( محدوده ي  موضوع ، محدوده ي مكاني ، محدوده ي زماني ) در صورت لزوم مي توان از عنوان فرعي در داخل دو قوس (   ) و حروف ريزاستفاده نمود.

 نگارش بيان مسأله:

الف ـ در بخش بيان مسأله به تشريح پرسش اصلي پژوهش خود مي پردازيم. كسب چه معرفتي براي ما مطرح است؟ و جايگاه اين معرفت در قبال كارهاي انجام يافته كجاست؟

ب ـ همواره به ياد داشته باشيد كه اگر چه خود شما از موضوع با خبريد، اما آنرا براي خواننده اي مي نويسيد كه از طرح ذهني شما بي اطلاع مي باشد. لذا قدم به قدم جلو برويد.

ج ـ پرسش اصلي خود را در نظر بگيريد. آنرا حداقل در ده سطر توضيح دهيد. اين پرسش به چه معناست؟ در نگارش بيان مساله به مخاطب خود نشان دهيد كه به موضوع كاملا آگاهي داريد. بعد از اشاره اي مختصر به آنچه تا كنون صورت گرفته است ( ادبيات موجود ) ويژگي ها و مشخصات كار خود را در عباراتي كوتاه و با معنا بيان نماييد.

د ـ پس از نگارش اين بخش آنرا به دوستانتان نشان داده و از ايشان بخواهيد تا آنرا مورد مطالعه قرار دهند. آيا آنچه آنها از نوشته ي شما متوجه مي شوند، همان مراد و منظور ذهني شما بوده است؟ آيا آنها متوجه مراد شما مي شوند؟ در صورت منفي بودن پاسخ، تلاش نماييد تا مواردي را كه منجر به ابهام در درك مساله و يا خروج از آن مي گردد، شناسايي و بر طرف نماييد.

مرور تحقيقات پيشين:

الف ـ تنها بر مهم ترين و شايسته ترين پژوهش هاي مرتبط با پژوهش خود متمركز شويد.

ب ـ اين بخش صحنه ي فضل فروشي نيست. به ارائه ي تنها اطلاعاتي بپردازيد كه مستقيما به موضوع مربوط مي شوند.

د ـ تحقيقات پيشين را با ترتيب موضوعي به صورتي تخصصي و كاربردي بيان نماييد. به عنوان مثال در پيشينه ي تحقيقي درباره ي مفهوم زمان در قرآن به چهار دسته مطالعات اشاره شده است:

1.    مطالعات كلامي

2.   مطالعات فلسفي ( كلاسيك / معاصر )

3. مطالعات ستاره شناسي.

4.   مطالعات روانشناسي. [14]

توجه: از لحاظ كار پژوهشي، بررسي پيشينه ي تحقيق مقدم بر تدوين طرح تحقيق است. اما از نظر ارائه ي گزارش در رساله ي پژوهشي مي تواند پس از طرح تحقيق قرار گيرد. هر چه گزارش ما از پيشينه ي تحقيق جامع تر باشد، ضريب اطمينان به پژوهش ما بيشتر خواهد بود. مراد از پيشينه ي تحقيق ، رسيدن به پاسخي براي اين پرسش هاست: آيا در زمينه مورد نظر قبلا كاري انجام شده است؟ آيا پژوهشگران قبلي همان مساله را تشخيص داده اند؟ چگونه به حل مساله پرداخته اند؟ چه جنبه هايي از مساله به اندازه ي كافي پرورانده نشده است؟

مطالعه ي ادبيات نظري و سوابق پژوهشي مرتبط با مساله براي محقق فوايد بسياري را به همراه دارد:

1.   اشراف بر موضوع تحقيق

2.    جلوگيري از دوباره كاري

3.   آشنايي با مفاهيم و اصطلاحات مشابه در ديگر تحقيقات

4.   شناسايي روابط علت و معلولي

بهتر است كه بخش پيشينه ي تحقيق در صورت  داشتن حجم بالاي مطالب آن ـ به صورت فصلي مجزا ، پس از طرح تحقيق آورده شود. در اين صورت اين بخش بر دو قسم است:

الف ـ كتاب شناسي مهم ترين آثار موجود. در زمينه ي مد نظر چه آثاري موجود است. مي توان آنرا فهرست وار و با ترتيب الفبايي بيان نمود.

ب ـ بيان خلاصه اي از مهم ترين نظريه هاي ياد شده.

شرايط يك پرسش و فرضيه ي مناسب:

شرايط يك پرسش خوب عبارت است از:

1.   تا حد امكان پرسش واجد امري مجهول باشد. ( تا اصولا بحث پيرامون آن عبث نباشد. )

2.  مجهول آن به شكل مناسبي معين و محدود شود. ( تا ذهن متوجه اصل موضوع شود. )

3.    پرسش بر پايه ي شناختي مناسب و آگاهانه قرار داشته باشد.

توجه داشته باشيد كه:

الف ـ همه ي پژوهش ها داراي پرسش مي باشند. اما برخي از پژوهش ها دربردارنده ي فرضيه ي اوليه مي باشند.

ب ـ در پژوهش اصل بر پرسش محوري است و نه فرض گروي،

اما ويژگي هاي يك فرضيه ي خوب عبارتند از:

1.   پاسخ صريح پرسش اصلي پژوهش باشد.

2.  جمله ي خبري و به صورت مثبت بيان گردد. ( مي تواند در اسلوب قانون محدود شده نيز استعمال گردد. )

3. از ساختاري شفاف، ساده و قابل فهم برخوردار باشد.

4.  از اصطلاحات علمي به شكلي دقيق و هدفمند استفاده شود.

5.   قابل بررسي با روش معتبر و مناسب خود باشد.

6. در پژوهش هاي تحليلي متضمن روابط علي و معلولي مد نظر باشد.

7.  ( در صورت لزوم ) فرضيه ي خود را بنا بر متغيرهاي مكمل به ديگر فرضيه ها پيوند دهيد.

تعاريف پژوهش:

در اين بخش واژگان اصلي پژوهش خود ( به ويژه اصطلاحات موجود در پرسش تحقيق، فرضيه و عنوان پژوهش ) را به صورت زير تعريف نماييد.

1.   واژگان اصلي تحقيق خود را در يك فهرست بياوريد. ( در اثناي پژوهش، ممكن است كه بر تعداد آنها افزوده گردد. )

2.   ابتدا معناي لغوي آنها را و سپس معناي اصطلاحي شان را، با استفاده از منابع و روش متناسب، فهم نماييد.

3.    هيچگاه بخش تعاريف را به مجموعه اي از نقل قول هاي به هم چسبيده مبدل ننماييد. ابتدا مسايل را فهم نموده و سپس بيان نماييد. اگر بتوانيد موضوعي را از نوشته ي خود حذف نماييد و در ساختار مفهومي مباحث شما خللي ايجاد نگردد بحثي زايد در پژوهش شماست. توجه كنيد كه نيازي به پر حجم كردن بي مورد پژوهش نداريم. ملاك اصلي كيفيت كار است.

4.  تنها به مواردي بپردازيد كه مرتبط با پژوهش شماست يكي از مشكلات دانشجويان در اين بخش به عدم توجه به اين نكته باز مي گردد كه منجر به تبديل حواشي بحث به متن اصلي مي شود.

5.   در پايان تعريف، حتما تعريف منتخب  تحقيق خود را به همراه حداقل دو مثال بيان نماييد. از اين طريق، پژوهش خود را بين ذهني مي نماييد.

محدوده ي تحقيق بر پايه ي محدوديت هاي فرا روي پژوهشگر:

الف ـ معمولا پژوهش هايي كه بيش از اندازه گسترده و يا محدود باشند، فاقد كارايي مناسبي خواهند بود. حتما محدوده ي موضوع پژوهش خود را به دقت روشن نماييد.

ب ـ تعيين محدوده ي پژوهش بدون تعريف و توجه به محدوديت هاي پژوهشگر امكان پذير نمي باشد. هر چه خود را بهتر شناخته باشيم، محدوده ي پژوهش مناسب تري را انتخاب خواهيم نمود. از اين رو به پرسش هاي زير توجه نماييد: آيا داراي زمان كافي در امر پژوهش مي باشيم؟ آيا به كتاب هاي « لازم » براي پژوهش دسترسي داريم؟ آيا مسلط به زبان مورد نياز پژوهش هستيم؟ آيا امكانات مالي متناسب با موضوع انتخابي خود را داريم؟ اينها نمونه هايي از پرسش هاي قابل طرح درباره ي محدوديت هاي پژوهش مي باشند.

ج ـ در برخي از پژوهش ها اشاره به محدوده ي زماني ( مانند مطالعه اي تاريخي در دوران خلافت اموي، ) و مكاني ( مانند مطالعه اي در سطح دبيرستان هاي شهر تهران ) الزامي است.

اگر مطالعه ي شما به بررسي مقايسه اي تفكرات دو مفسر قرآن باز مي گردد، بايد به طور دقيق نام آنها و آثار مورد بررسي آنها را بيان نماييد. توجه داشته باشيد كه مرحوم علامه طباطبايي ( ره ) داراي دهها عنوان كتاب در حوزه هاي مختلف تفسيري، فقهي ، فلسفي و روايي است. اگر رساله ي شما به بررسي ديدگاه هاي ايشان در برخي از آثارشان مربوط مي شود، آنها را به صورت شفاف بيان نماييد. ( ضمن آنكه متوجه تناسب طرفين مورد مقايسه در پژوهش خود باشيد. )

پيش فرض هاي تحقيق

پيش فرض ها عبارت از اصول و پايه هاي كلي اي هستند كه جريان شناخت را متاثر از خويش مي نمايند.  در جريان اين پژوهش چه چيزهايي بديهي و از پيش مسلم تلقي مي گردند. هر چه پيش فرض هاي مورد پذيرش خود را بشناسيم، شناخت بهتري از خود به عنوان يك پژوهشگر و سمت و سوي تحليل هايمان خواهيم داشت. به عنوان مثال پيش فرض هاي تفسير در بيان آيت الله عميد زنجاني عبارتند از:

1.  قرآن كلام خداست.

2.   متن قرآن معجزه است.

3.   قرآن شموليت و جاودانگي دارد.

4.   قرآن داراي خلاقيت است.

5.   براي معضلات انسان و جامعه در قرآن پاسخ و راه حل موجود است.

6.   قرآن موجب تأسيس شريعت است. [15]

لذا با بيان پيش فرض هاي خود، در واقع شرايط فكري حاكم بر خويش را بيان نموده ايد. برخي پيش فرض ها به بديهيات عمومي ( مثلا ميان مسلمانان ) مبدل شده و برخي ديگر از پيش فرض ها شخصي ترند. ممكن است پيش فرض شخصي ( امر مسلم ) در نظر ديگران فرضيه ( امر محتمل ) تلقي گردد. شخصي كه با پيش فرض « صامت بودن » قرآن كريم وارد حوزه ي تفسير كلام الهي مي شود، بسيار متفاوت از مفسراني برجسته چون علامه طباطبايي ( ره ) مي انديشد. كه قرآن را كلامي ناطق مي دانند.[16] اين مثال نشان مي دهد كه بايد در قبال پيش فرض هاي خود در پژوهش بيدار و آگاه باشيم. چرا كه در موارد بسياري بر جهت گيري كلي پژوهش ما تاثير قاطعي بر جاي مي گذارند.  يك محقق در مطالعه ي مفهوم زمان در قرآن، با بيان اين پيش فرض ها به عنوان اعتقاداتش كه به اندازه ي يك چشم بر هم زدني نسبت به آنها ترديد ندارد، آنها را چنين مي شمارد:

1. خداوند متعال خالق زمان و مكان بوده و نسبت بدان داناتر از انسان هاست. 2. خداوند متعال در زمان نمي گنجد و هر گونه پژوهشي در اين زمينه ناكام و نادرست است. 3. قرآن كريم اصلي ترين و تنها منبع شناخت مفهوم حقيقي زمان است. 4. زمان در نزد خداوند بسيار بلند مرتبه بوده و بارها مورد سوگند الهي در قرآن و نيز در احاديث قدسي قرار گرفته است. 5. جز خداوند متعال، همه چيز در تحت سنن هستي قرار مي گيرند و از زمره ي اين سنن زمان مي باشد. [17]

بيان روش و ابزار بكار رفته در تحقيق:

هر تحقيقي روش متناسب با خود را مي طلبد. اعتبار يك پژوهش و در حقيقت اعتبار علم منوط به شيوه ي روش شناخت آن باز مي گردد. اين پرسش كه از چه راهي به پاسخ صحيح پژوهش خويش نايل مي شويم، از زمره ي بنيادي ترين مباحث هر پژوهشي است. علامه عسكري به زيبايي به توصيف روش خود درباره ي بررسي اصول عقايد اسلامي از قرآن پرداخته و با اشاره به آنكه اصول عقايد اسلامي  ـ در كتابش ـ برگرفته از آيات روشن قرآن كريم است، مي نويسد كه در شناخت بهتر تفسير آيات الهي به سه گونه از انواع تفسير قرآن اعتماد نموده است. به جهت آشنايي بيشتر، بخشي از روش شناسي وي را بيان مي نماييم:

1.   تفسير روائي: تفسير آيات به وسيله ي روايات، مانند آنچه سيوطي در تفسير ( الدر المنثور ) و بحراني در تفسير ( البرهان ) خود آورده اند. جز آنكه من، تنها به رواياتي كه صحتش را پذيرفته ام ، اعتماد كرده ام، در حالي كه سيوطي هر روايتي را كه به دستش رسيده، در تفسير خود آورده است. آنگونه كه برخي از روايات منقوله، برخي ديگر را نقض مي كند. بدين سبب پاره اي از رواياتش را در اين كتاب نقد و بررسي كرده ام. در مراجعه به كتاب هاي حديث، احاديث مورد اعتمادم را از همه ي كتب معتبر مسلمانان اعم از صحاح و مسانيد و سنن و غيره بر گرفتم و به اخذ حديث از مكتب خاصي بسنده نكردم. گاهي نيز به بررسي تطبيقي و مقارن بين حديثي با حديث ديگر پرداخته و ديدگاهي را كه بر يكي از دو حديث اعتماد كرده، با رأي ديگر مقايسه و با اشاره به صاحب رأي ، برداشت خود را با آوردن دليل، تقويت و اثبات كرده ام. در فهم و درايت حديث، تا سده ي ششم هجري را برگزيدم. اين روش در مبحث : ( امامان اهل بيت براي شناخت حديث ميزانها نهاده اند ) در جلد سوم معالم المدرستين آمده است.

2.    تفسير لغوي: تفسير آيات با اشاره به معناي واژه ها و اصطلاحات ، بدانگونه كه سيوطي در رواياتش از ابن عباس و غير او آورده است و چون دانشمندان لغوي گاهي با آوردن معناي حقيقي و مجازي كلمه، بحث را به درازا مي كشند، از اين روش دوري گزيدم و آن معنايي را آوردم كه با سياق آيه سازگار است.

3.   تفسير موضوعي.  تفسير آيات يك موضوع در كنار هم، مانند فقهاء كه در تفسيرشان از آيات احكام آورده اند.. هر سه روش تفسيري مذكور، همان روش درستي است كه از امامان اهل بيت عليهم السلام روايت شده است.  چون اكثر آيات قرآن مجيد، بيش از يك مقصود را در خود دارد، از الفاظ آيات فقط آن بخشي را كه ويژه و مربوط به بحث مي شود ، آورده و غير آنرا ترك كردم تا جمع بندي مطالب براي دانشجويان آسان گردد...[18]

l      به آگاهي نويسنده در خصوص روش كارش توجه نماييد.

l    به هماهنگي روشي وي توجه نماييد.

l    به نحوه ي تمركز وي بر موضوع مورد پژوهش و اجتناب از حاشيه روي توجه كنيد.

يكي از اشتباهات رايج دانشجويان اين است كه مباحث روش شناسي خود را با يك عبارت كوتاه مانند « روش ما مطالعه ي كتابخانه اي است » مختصر نموده و هيچ توضيحي را درباره ي شيوه ي مطالعه ي خود و نحوه ي بررسي اسناد پژوهشي شان ارائه نمي نمايند. ( همچنين گاه ديده مي شود كه دانشجو در جايي كه مي تواند از روش هاي تركيبي استفاده نمايد، پژوهش خود را محدود به يك روش خاص نموده است. )

بنايراين توصيه مي شود كه در اين بخش از نگارش طرح تحقيق، ابتدا موضوع يا موضوعات پژوهش خود را مشخص نموده، ( رفتار دانش آموزان يك مدرسه؟ اعراب قرآن؟ ديدگاه علامه طباطبايي؟ اخبار تاريخي؟ تفسير قرآن؟ و ... )  سپس مناسب با موضوع تحقيق، منابع شناختي ايشان را بيان داشته و روش منتخب خود در قبال منابع فوق را بيان نماييد. توجه داشته باشيد كه مهم ترين موارد ارزيابي رساله ي شما به صحت روش انتخابي آن باز مي گردد.

همچنين در اين بخش ابزار و وسايل مورد نياز پژوهش ( و در برخي از پژوهش هاي عملي، نوع پرسشنامه ) بيان مي شود. در جريان پژوهش، اگر از پرسشنامه استفاده كرده باشيد، نمونه اي از آنرا در ضميمه ي كليات طرح پژوهشي بياوريد. ( گاه  نمونه اي از آنرا در پايان رساله ي پژوهشي مي آورند. ) در ادامه نوع مطالعه را بيان نماييد.

اهميت پژوهش:

در بخش سوم طرح تحقيق، ( بخش اول كليات نظري طرح پيشنهادي و بخش دوم روش شناسي بود. ) به بيان اهميت پژوهش خود مي پردازيم. چرا اين پژوهش را انجام مي دهيم؟ چه افراد و يا مؤسساتي از پژوهش ما استفاده مي نمايند؟ آيا پژوهش فوق مورد حمايت سازماني بوده است؟ در صورت پاسخ مثبت، هدف از توجه سازمان مربوطه به اين پژوهش چه مواردي مي باشد؟ توجه داشته باشيد كه هر چه اهداف به درستي مشخص و آگاهانه ( بر اساس نياز جامعه ) در نظر گرفته شوند، بر ارزش پژوهش افزوده خواهد شد.

بهتر است كه دانشگاه ها نگارش بخش تبيين نوآوري پژوهش را رسما بر عهده ي اساتيد راهنما بگذارند. اين مسأله منجر به جدي شدن پژوهش ها و الزام دانشجويان به انتخاب موضوعات اساسي تري خواهد شد.

سازماندهي پژوهش

سازماندهي پژوهش يكي از مهم ترين قسمت هاي پژوهش شماست. در اين زمينه به مسايل زير با دقت توجه نماييد: صرف نظر از صفحات تعريف شده در آيين نامه ي پژوهشي هر دانشكده اي، معمولا پژوهش هاي دانشگاهي را مي توان در يك تقسيم بندي كلي به سه بخش تقسيم نمود.

الف. كليات طرح تحقيق

كليات طرح تحقيق مشتمل بر دو قسمت است:

1.     طرح تحقيق ( بخشي كه اكنون درباره ي آن سخن مي رانيم )

2.      پيشينه ي تحقيق

ب ـ بدنه ي اصلي موضوع مورد بررسي

طراحي اجزاي اين قسمت متناسب با موضوع مورد نظر مي باشد. به عنوان مثال در صورتي كه شخصي درصدد بررسي روش تفسيري مرحوم علامه طباطبايي ( ره ) باشد، مي تواند آنرا در اين بخش ها كه به طبع داراي زير شاخه هاي ديگري خواهند بود، تعريف نمايد. ( توجه نماييم كه سازماندهي پژوهش بايد مبتني بر پرسش پژوهشگر باشد. )

بخش 1. شرح حال زندگي علامه طباطبايي

بخش 2. بررسي روش هاي تفسيري رايج در جهان اسلام در دوران علامه طباطبايي

بخش 3 ويژگي هاي تفسيري علامه طباطبايي

بخش 4. تاثير روش تفسيري الميزان بر سير تفسيرنگاري پس از خود.

ج ـ نتيجه گيري

اين بخش صرفا به بيان نتيجه ي گزارش تحقيق اختصاص داشته و متضمن پاسخ پرسش هاي اصلي پژوهش مي باشد.

توجه: در بخش ضمائم تحقيق كه پيش از  فهرست منابع ( كتابنامه ) آورده مي شود، به اقتضاي مطالب تحقيق، اسناد، جداول، تصاوير، نمونه هايي از پرسشنامه و نظاير آنها بيان مي شوند.

 


 

[1]  اين نوشتار با تغييراتي، برگرفته از مقاله اي به همين نام از نويسنده مي باشد كه  انشاء الله بزودي در  فصلنامه ي وزين « پيام جاويدان » به چاپ خواهد رسيد.

[2] محمد تقي جعفري: 1377. تكاپوي انديشه ها. ( تنظيم و تدوين ) علي رافعي. تهران ( چاپ چهارم ) دفتر نشر فرهنگ اسلامي، ج 1، ص 255.  در اين منبع پاسخ مرحوم علامه جعفري به شرق شناس فوق آورده شده است.

 [3] ر.ك: علي كوراني: 1379. تدوين قرآن. ( ترجمه ) سيد محمود عظيمي. تهران ( چاپ اول ) انتشارات سروش با همكاري مؤسسه فرهنگي طه، ص 75 الي 117. ( بررسي تحريف قرآن در منابع سنيها )

[4]  ر.ك: علي كوراني: 1379. جسم انگاري خدا از نگاه شيعه و سني. ( ترجمه ) سيد محمود عظيمي. تهران ( چاپ اول ) مؤسسه فرهنگي طه، ص 54 الي 73. ( وهابيت و جسم انگاري)

[5] علامه محمد تقي جعفري ره مي نويسد: « خدمت علماء و فقهاي تشيع به اسلام، يك گرايش و علاقه ذاتي است. يعني آنان در اصول و مباني اسلامي كوشش فراوان مي كنند و بر رواج آن در دنيا علاقمندند و عشق مي ورزند. » ( محمد تقي جعفري: 1377،تكاپوي انديشه ها،  ج 1، ص 494 ) داشتن علاقه دروني به موضوع پژوهش مورد تاكيد همه آثار مربوطه بوده است. به جهت مطالعه نمونه اي از آنها ر.ك: فرامرز رفيع پور:. 1381 موانع رشد علمي ايران و راه حل هاي آن. تهران  ( چاپ اول ) ، شركت سهامي انتشار، ص 187 الي 190. ( مطالعه اين بخش از كتاب فوق به همه دانشجويان توصيه مي شود. ) ، رجاء وحيد دويدري: 2002. البحث العلمي أساسياته النظرية و ممارسته العلمية. دمشق ( الطبعة الاولي )، دارالفكر، ص 403. ، دانالد آري، لوسي چسر جيكوبز: 1380. روش تحقيق در تعليم و تربيت. ( ترجمه ) وازگن سركيسيان و ديگران. تهران ( چاپ اول ) مركز تحقيقات ، مطالعات و سنجش برنامه اي صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، ص 69. ، محمد سعيد جمال الدين: 2002. مناهج البحث و المصادر في الدراسات الاسلامية و العربية . القاهرة ( الطبعة الخامسة ) ، دار القلم للنشر و التوزيع، ص 42.

[6]  محمد تقي جعفري: 1377، تكاپوي انديشه ها، ج1، ص 535.

[7] ر.ك: ترز ال بيكر: 1377. نحوه انجام تحقيقات اجتماعي. ( ترجمه ) هوشنگ نايبي. تهران ( چاپ اول ) انتشارات روش، ص 125 وي منابع موضوع يابي را عبارت از منابع منتشر شده ( كتاب، مجلات، نشريات، روزنامه ها )، طرح هاي تحقيق جاري، مجموعه اطلاعات از قبل موجود به همراه ياري محققان ذيربط كه در زمينه موضوع مورد نظر كار كرده اند، افراد خودي كه با محيط يا موردهاي تحقيق آشنا هستند و دوستان روشنفكر كه محقق مي تواند به راحتي پاي صحبت پربار آنها بنشيند، مي داند.

[8]  طاهره صفار زاده: 1380. ترجمه ي مفاهيم بنيادي قرآن مجيد. ( فارسي و انگليسي )، تهران ( چاپ دوم ) مؤسسه فرهنگي جهان رايانه كوثر، ص13 و 14 .

[9] محمد بن موسي بابا عمي: 2000. مفهوم الزمن في القرآن الكريم. بيروت ( ط 1 ) دار الغرب الاسلامي.

[10] همان منبع، ص 13.

[11]  با نقش تحقيقات پيشين در انجام يك پروژه تحقيقي مقايسه نماييد در: دانالد آري، لوسي چسر جيكوبز: 1380، ص 88 ـ 90

[12] ر.ك: ، دانالد آري، لوسي چسر جيكوبز: 1380، روش تحقيق در تعليم و تربيت، صص 617 ـ 618.

[13]  در علمي كه به قاضي حاصل مي شود با علمي كه فقيه به دست مي آورد، تفاوت موجود است. بعضي مي گويند قاضي بايد به علم خود عمل كند از هر دليلي كه به وجود بيايد. در صورتي كه مأخذ احكام فقيه بايد از طرق معتبر شرعي باشد، نه ظني مطلق و ذوقي محض. ر.ك: محمد تقي جعفري: 1377، تكاپوي انديشه ها، ج1، صص 366 ـ 377.

[14]  محمد بن موسي بابا عمي 2000مفهوم الزمن في القرآن الكريم ،: ، صص 19 ـ 20.

[15] ر.ك: عباسعلي عميد زنجاني: 1379، مباني و روش هاي تفسير قرآن. تهران ( چاپ چهارم ) سازمان انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، ص 20 الي 23.

[16] يكي از مباحث جريانات روشنفكر مآبانه در ايران و بلكه در جهان اسلام، متاثر از روش شناسي علم غربي، تاكيد بر « صامت بودن قرآن » به عنوان يك پيش فرض بوده است. هر پيش فرضي داراي تبعات نظري ديگري مي باشد. يكي از نتايج اين پيش فرض پذيرش عدم ثبات براي مفاهيم ديني خواهد بود. كه خود دربردارنده پيامدهاي نظري ديگري است. ر.ك: عبدالله جوادي آملي: 1378. شريعت در آينه معرفت. ( تنظيم و ويرايش ) حميد پارسانيا، تهران ( چاپ دوم ) ، مركز نشر اسراء ، ص 136 ( وحي و شريعت ناطق ) ، ص 145 ( ثبات و بازسازي دين ) ، نيز: سيد محمد حسين حسيني طهراني: 1410 ق . نور ملكوت قرآن مشهد ( چاپ اول ) انتشارات علامه طباطبايي، ج 1، ص 107 ( آيات داله بر آنكه قرآن واضح، روشن و بدون ابهام است. ) هر دوي اين آثار در واكنش به اين نوع از ديدگاه ها نگاشته شده اند.

[17] محمد بن موسي بابا عمي 2000 مفهوم الزمن في القرآن الكريم ، ص 11.

[18] سيد مرتضي عسكري:  عقايد اسلام در قرآن كريم.، صص 12 ـ 13. به جهت آشنايي بيشتر با روش علامه عسكري به ويژه در نقد متون تاريخ اسلام  ر.ك: رمضان محمدي: بهار و تابستان 1382. ( مقاله ) علامه سيد مرتضي عسكري و نقد متون تاريخ اسلام. فصلنامه اطلاع رساني پژوهشي پژوهش حوزه. سال چهارم، شماره شماره 13 و 14، ص 264 الي 285.

 ----------------------------

منبع:

http://kamyarsedaghat.blogfa.com/post-118.aspx

 

دسته بندی : چگونه پروپوزال بنویسیم؟


دستورالعمل تدوين طرح پيشنهادي پايان نامه

 دستورالعمل تدوين طرح پيشنهادي پايان نامه

 

به منظور راهنمايي دانشجويان و هماهنگي در تدوين طرح پيشنهادي پايان نامه (پروپوزال) در جلسات متعدد شوراي تحصيلات تکميلي دانشکده بحث و تبادل نظر شد و پس از نظرخواهي از همکاران محترم هيات علمي در گروههاي آموزشي سرانجام طرح پيشنهادي و دستورالعمل تدوين آن در جلسه شوراي تحصيلات تکميلي دانشکده مورخ 16/4/86  به تصويب رسيد.

 

1_ خط طرح

_ خط متن پايان‌نامه و نام استادان راهنما و مشاور و دانشجو و .... (نازنين نازك 13)

_ عنوان رساله (نازنين سياه 13)

_ کليد واژه‌ها (نازنين سياه 13)

عنوانهاي طرح پيشنهادي مثل کليد واژه ها، تبيين مساله پژوهشي و اهميت آن، اهداف و ... (نازنين سياه 13)

تذکر مهم: ترتيب عنوانهاي طرح حتما بايد رعايت شود اما تعداد صفحات بستگي به ميزان توضيحات دارد يعني رعايت تعداد صفحات وسطرها ضرورتي ندارد و ذکر هر عنوان بلافاصله بايد بعد از توضيحات عنوان قبلي نوشته شود مثلاً به محض اين که تعاريف کليد واژه‌ها تمام شد بلافاصله بايد تبيين مساله پژوهشي شروع شود، به دنبال آن و بدون فاصله اهداف و ... بنابراين حجم هر يک از عنوانها متناسب با نياز هر پايان نامه و با صلاحديد استاد راهنما تعيين مي شود.

 

2_ تعاريف

_ در بند الف _ بايد مشخصات خواسته شده به طور دقيق و کامل نوشته شود.

_ در بند ب _ نوشتن عنوان پايان نامه به دو زبان فارسي و انگليسي الزامي است. اما نوشتن عنوان عربي با صلاحديد استاد راهنما و شوراي تحصيلات تکميلي گروه خواهد بود.

_ در بند ج _ نوع تحقيق بر اساس تعاريف زير مشخص مي شود.

1_ تحقيق بنيادي: تحقيقي است که در جستجوي کشف حقايق و واقعيتها و شناخت پديده ها و اشياء است و روابط علمي را کشف مي نمايد و به تبيين ويژگيها و صفات يك واقعيت مي‌پردازد. با انديشه و تفکر منطقي سر و کار دارد. به سخن ديگر تحقيق بنيادي شرح و تبيين يک تفکر يا پايه گذار انديشه هاي جديد است.

2_ تحقيق توسعه‌اي: پژوهشي است که با هدف گسترش مرزهاي دانش عمومي بشر صورت مي گيرد بنابراين هر يک از موضوعاتي که در حوزه علوم انساني و تجربي بتواند به گسترش اين علوم کمک نمايد و به شرح و تبيين آن بپردازد و وجوه ناشناخته آن را روشن کند در حوزه تحقيقات توسعه اي جاي مي گيرد.

3_ تحقيق کاربردي: تحقيقي است که به منظور حل مشکل يا معضل خاص علمي يا اجتماعي انجام مي گيرد. تحقيق کاربردي بايد به صورت روشن و مشخص در کارگاه يا کارخانه يا جامعه مورد استفاده قرار گيرد.

در بند د _ مشخصات استادان راهنما و مشاور، سمت، گروه آموزشي، رتبه و تخصص بايد دقيقاً ذكر شود. در بخش ملاحظات نام دانشگاه يا محل خدمت استادان راهنما يا مشاوري كه عضو هيات علمي دانشگاه اصفهان نيستند مشخص گردد.

 

هـ) کليد واژه‌ها

کليد واژه نمايش مفاهيم اساسي و محوري موضوع پژوهشي است که در قالب واژه ها، ترکيبات يا اصطلاحات معين نوشته مي شود. اين واژگان کليدي اغلب تعاريف مشخص و روشني دارد که بايد از منابع معتبر اخذ شود و اين مآخذ در پايان تعاريف ذکر گردد (مولف: سال، ص ). در صورتي که تعريفي براي اين واژگان در منابع و مآخذ معتبر يافت نشود دانشجو با هماهنگي استاد راهنما تعاريف روشن و دقيقي از آن به دست مي دهد. هدف از ذکر کليده واژه سهولت در جستجوي رايانه اي براي راهنمايي استفاده کنندگان از موضوع پايان نامه است. بنابراين ذکر مهمترين منبع اين واژگان کليدي که بين 4 تا 7 خواهد بود ضروري است. لاتين كليد واژه‌ها در پرانتز در مقابل آن بايد نوشته شود.

تذکر 1: اسمهاي خاص مانند نام انسانها يا مکانها در صورتي که در عنوان رساله آمده باشد ضرورتاً جزو کليد واژه ها قرار مي گيرد.

تذکر 2: برخي از واژگان کليدي که براي خوانندگان کاملاً آشنا و مشخص است مانند واژه مقدس قرآن و ايران نيازي به تعريف ندارد.

 

و) تبيين مساله پژوهشي و اهميت آن

در اين قسمت ابتدا موضوع پيشنهادي به طور موجز و جامع شرح و تبيين مي شود. اين شرح بايد به گونه‌اي باشد که خواننده با مطالعه آن بتواند با کليات موضوع پايان نامه آشنايي پيدا کند. بنابراين در اين شرح بايد همه جوانب مهم در نظر گرفته شود. به سخن ديگر در تبيين مسأله پژوهشي به موضوع رساله به عنوان مسأله اصلي و مهم بايد توجه خاصي شود تا خواننده به برخي بر پيچيدگي كلي موضوع پي ببرد. پس از شرح موضوع بايد اهميت و ارزش آن به گونه اي بيان شود که بتواند پاسخگوي پرسشهاي احتمالي درباره دليل يا دلايل انتخاب موضوع پايان نامه باشد.

 

ز) اهداف

اهداف اصلي و مهم پايان نامه در يک يا دو بند منطبق با عنوان پايان نامه بيان مي شود.

اهداف اصلي بايد با جهت کلي پايان نامه هماهنگي کامل داشته باشد به طوري که از مجموع عنوان و اهداف بتوان به محتواي کلي پايان نامه پي برد.

هر رساله اهداف جزئي نيز دارد که اين اهداف بر اساس فصل هاي مختلف در سه يا چهار بند تبيين مي‌شود.

 

ح) فرضيات يا پرسشهاي تحقيق

فرضيات يا پرسشها بايد در راستاي اهداف تبيين شود.

فرضيه عبارت است از حدس يا گمان انديشمندانه درباره ماهيت، چگونگي و روابط بين پديده ها، اشياء و متغيرها که محقق را در تشخيص نزديکترين و محتمل ترين آنها براي کشف مجهول کمک مي نمايد. بنابراين فرضيه گماني است موقتي که درست بودن يا نبودنش بايد مورد آزمايش قرار گيرد.

فرضيه بر اساس معلومات کلي و شناختهاي قبلي يا تجارب محقق پديد مي آيد (ر. ک. مقدمه اي بر روش تحقيق در علوم انساني. تاليف دکتر محمدرضا حافظ نيا، ص 110) فرضيه ها بايد کوتاه و از انسجام کافي نيز برخوردار باشد و به صورت جمله خبري بيان شود. فرضيه را مي توان با عبارتهايي مانند: «به نظر مي رسد و ...» آغاز کرد.

پرسشهاي تحقيق نيز به اجزاء فرضيه ها مي پردازد و پيوسته مسير تحقيق را با عبارتهاي پرسشي جستجو مي کند. پرسش پيوسته انگيزه محقق را براي يافتن مطلوبي مجهول روشن مي کند و به سخن ديگر محقق را براي يافتن مطلوبي مجهول بر مي انگيزد. پرسش ارتباط بين متغيرها را مورد تامل قرار مي دهد.

 

ط) پيشينه تحقيق

پيشينه تحقيق شرح مختصري از آغاز تحقيقات وادامه آن را در زمينه موضوع مورد پژوهش نشان مي دهد. در پيشينه تحقيق بايد روشن شود که اين پژوهشها چگونه و از کجا شروع شده و تبيين به کجا انجاميده است. پيشينه بايد بند بند (1-2-3) و باجمال با روشن شدن کليات پژوهشهاي ديگران تبيين گردد و سرانجام روشن شود ادامه اين تحقيق در اين رساله توسط محقق چگونه خواهد بود و تفاوت ها و امتيازات آن نسبت به پژوهشهاي انجام شده نيز روشن شود.

پيشينه بايد بر اساس تقدم و تاخر زماني تنظيم شود.

 

ي) روش تحقيق و مراحل آن

روش تحقيق هر پايان نامه بايد متنانسب با موضوع و ماهيت موضوع و بر اساس رشته تحصيلي به صورت دقيق و علمي مشخص شود. اين روش بايد بر اساس ديدگاههاي صاحب نظران در کتابهاي روش تحقيق هر رشته منطبق باشد.

 

ك) منابع و مآخذ

در اين بخش بايد منابع اصلي و مآخذ معتبر بدين ترتيب و به صورت الفبايي ذکر شود.

شهرت، نام، سال چاپ، نام کتاب، مترجم يا مصحح، محل نشر، نام انتشارات، نوبت چاپ

تذکر1: ذکر شماره ترتيب براي منابع و مآخذ ضرورتي ندارد.

تذكر2: در صفحه آخر بايد نام استادان راهنما و مشاور و نام دانشجو و نام كليه امضا‌ كنندگان تايپ شود.

 

ل) هزينه‌هاي تحقيق

در صورت نياز به مواد مصرفي و وسايل خاص، دانشجو مي‌تواند هزينه‌هاي آن را در يك برگ ضميمه نمايد. اين هزينه‌ها شامل تايپ و كاغذ و امثال آن و ... نمي‌شود. بنابراين از نوشتن اين موارد خودداري شود.

 

Rounded Rectangle: موضوع پايان نامه آقاي / خانم .............................. در شوراي تحصيلات تکميلي گروه درتاريخ ........................... بررسي شد و به تصويب رسيد.                    دكتر .......................                                                        دكتر ....................           نماينده تحصيلات تکميلي گروه                                           مدير گروه ...........................Rounded Rectangle: استادان راهنما:                                                     تاريخ و امضا:    استادان مشاور:                                                     تاريخ و امضا:    دانشجو:                                                             تاريخ و امضا:

 

 

Rounded Rectangle: موضوع اين پايان‌نامه پس از بحث و بررسي در شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده در تاريخ .............................. به تصويب رسيد.                                                                                                 دكتر ..........................                                                                                                              معاون پژوهشي و تحصيلات تكميلي                                                                                             دانشكده ادبيات و علوم انساني 

 

 

تذكر مهم: در اين بخش نيازي به نام و امضاء اعضاي شوراي تحصيلات تکميلي گروه نيست اما صورتجلسه شوراي گروه بايد ضميمه شود.

 
                                                                                                         دكتر حسين آقاحسيني

                                                                                                معاون پژوهشي و تحصيلات تکميلي

 دانشکده ادبيات و علوم انساني
 

دسته بندی : چگونه پروپوزال بنویسیم؟
برچسب‌ها: نحوه نوشتن پروپوزال پایان نامه, پروپوزال چیست, پروپوزال نویسی چیست, نحوه ی نگارش پروپوزال, راهنمای نگارش پروپزال

نحوه نگارش پروپوزال

نحوه نگارش پروپوزال

 
پروپوزال يا طرح تحقيق ، پيش نويس پ‍ژوهشي است كه شما مي بايست براي اخذ مدرك تحصيلي خود انجام دهيد. در پروپوزال ، شما به معرفي موضوعي كه براي پايان نامه خود انتخاب كرده ايد ، توضيح اهميت آن موضوع ، ذكر پ‍‍ژوهش هايي كه در گذشته در اين باره صورت گرفته ، و نتايجي كه فكر مي كنيد از تحقيق خواهيد گرفت می پردازيد. هم چنين روش يا روش هايي كه در پژوهش از آن ها بهره خواهيد گرفت را ذكر مي كنيد.

شكل پروپوزال بنا بر هدفي كه از آن داريد و يا به مقتضاي رشته تحصيلي شما مي تواند قدري متغير باشد. اما شكل بندي بنيادين آن ، همواره بايد شامل عنوان بندي ها و بخش هاي زير باشد :

1- موضوع تحقيق ( Project Title )

ذيل اين عنوان مي بايست عنوان دقيق تحقيق خود را ذكر كنيد. براي مثال :

Project Title:     Women Role in Southeast Thailand

 

2- توضيح موضوع و اهميت آن ( Importance and Statement of Topic )

در اين بخش مي بايست جوانب موضوع ، چگونگي ارتباط آن با رشته تحصيلي مورد نظر ، و اهميت موضوع به لحاظ علمي و كاربردي را توضيح دهيد.

 

3- ادبيات تحقيق و پژوهش هاي مرتبط ( Review of Literature and Relevant Topics)

زير اين عنوان ، بايد توضيح مختصري درباره پژوهش هايي كه پيش از شما روي اين موضوع و موضوعات نزديك به آن انجام شده بدهيد. در اين بخش در واقع بايد به ذكر پژوهش هايي بپردازيد كه شما قصد داريد يافته هاي آن ها را تكميل كنيد ، اشتباهات آن ها را رفع نماييد و يا نتايج آن ها را رد كنيد.

 

4- اهداف و فرضيه ها ( Aims and Hypothesizes )

در اين بخش بايد به ذكر نتايجي بپردازيد كه فكر مي كنيد از تحقيق خواهيد گرفت. توضيح دهيد كه از انجام تحقيق چه هدفي داريد؟ به كدام سمت حركت مي كنيد؟ و فكر مي كنيد به كجا خواهيد رسيد؟

 

5- روش ها و ابزار هاي تحقيق ( Methodology )

در اين قسمت توضيح دهيد كه در انجام پروژه از چه روش هاي علمي سود خواهيد برد و چه ابزارهايي را براي رسيدن به اهداف تحقيق به خدمت خواهيد گرفت.

 

6- منابع( References )

فهرستي از منابعي كه فكر مي كنيد از آن ها استفاده خواهيد كرد و به كار شما مرتبط هستند را الفبايي و منظم كنيد و در اين بخش بياوريد.

 

*نكات مهم

 

1- پروپوزال را با موضوع شروع نكنيد، بلكه عنواني مانند مثال زير را در روي جلد بياوريد و بعد متن پروپوزال را بنويسيد :

 

A PhD / Master Dissertation Proposal Presented to

The Department of Gerontology

Faculty of Gerontology

University Putra Malaysia

By : Maryam Mobini

2- اين نكات را در مورد انتخاب و نگارش تيتر پروژه رعايت كنيد :

الف ) سعي كنيد موضوع روشن و ساده باشد. از خوشگل كردن عنوان تحقيق خودداري كنيد !

ب ) عنوان پروژه را به صورت خلاصه اي فشرده از آن چه در ذهن داريد در نظر بگيريد. سعي كنيد با همان يك جمله عنوان پروژه بتوانيد چارچوب كلي تحقيق و هدف هايتان را به خواننده منتقل كنيد. عنوان كار شما بايد كاملاً مشخص كند كه شما مي خواهيد چه چيز را و در چه شرايطي مطالعه كنيد.

پ ) در جمله بندي عنوان پروژه دقت كنيد تا چيدمان آن طوري باشد كه آن چه اصل موضوع تحقيق شماست از فرع آن قابل تشخيص باشد. به اين دو مثال دقت كنيد:

1- Red-haired Musicians and Their Preferences for Music Style

2- Music Style Preferences of Red-haired Musicians

در اين جا هر دو جمله ظاهراً يك مفهوم را منتقل مي كنند:"سليقه موزيسين هاي مو قرمز در انتخاب سبک موسيقي" . اما عملاً تفاوتي بين اين دو وجود دارد و آن هم اين است كه در جمله اول ، تعبير خواننده اين است كه توجه بيشتر ما به موزيسين هاي مو قرمز است و ما اول موزيسين هاي مو قرمز را بررسي مي كنيم و بعد به سليقه موسيقيايي آن ها مي پردازيم. اما در جمله دوم بر عكس ، اولويت به سبك هاي موسيقي و سليقه موسيقيايي داده شده و موزيسين هاي مو قرمز در درجه دوم قرار دارند.

ت ) سعي كنيد كلمات اضافي را از عنوان پروژه حذف كنيد . دو مثال زير در واقع يكي هستند ، اما شماره 2 مقبوليت بيشتري دارد :

1- The Systematic Development which has occurred during last 50 years and has Changed the face of Southeast Asia

2- Changes and Development in Southeast Asia

 

3- در مورد (1)هدف هايي كه از تحقيق داريد و (2) ابژه اي كه براي مطالعه انتخاب كرده ايد (Objectives) حتماً دقت كنيد كه در رابطه كامل با هم باشند و در نگارش پروپوزال سعي كنيد كه اين رابطه را به خوبي نمايش دهید. منظور اين است كه مثلاً اگر هدفي كه مي خواهيد به آن برسيد ، نامناسب بودن عروسك هاي باربي براي تربيت دختران هست ، انتخاب ابژه اي مانند جامعه دختران 15 ساله ساكن منطقه 20 تهران ، نا مناسب و نامربوط به نظر مي رسد. توجه داشته باشيد كه بهترين ابژه را براي رسيدن به هدفتان انتخاب كنيد.

4- در زمينه چگونگي انتخاب روش تحقيق نيز ، وضع به همين ترتيب است. سعي كنيد مناسب ترين ، عملي ترين ، علمي ترين و هم خوان ترين روش را براي پژوهش مورد نظرتان انتخاب كنيد.

5- پروپوزال را تميز و با بخش بندي مناسب تحويل دهيد. سعي كنيد مرز بين عنوان ها مشخص باشد و مطالب را بر روي 1 روي كاغذ A4 تايپ كنيد.

6- حجم پروپوزال میبایست برای دوره های کارشناسی ارشد حداقل 5 صفحه و برای دکتری حداقل 8 صفحه باشد. در این میان حداقل یک صفحه به ادبیات تحقیق و حداقل یک صفحه به منابع تحقیق اختصاص دهید. سعی کنید از منابع جدید و به روز استفاده نمایید و همه ی منابع پروژه فارسی زبان نباشند. هم چنین توجه بفرمایید فونت استاندارد برای پروپوزالTimes and New Romans  با سایز 12  است.

7- از نوشتن موارد اضافه در پروپوزال ، مثل عريضه نويسي براي استاد راهنما و غيره ، جداً خود داري كنيد. از توضيح اضافه هم پرهيز كنيد.

8- در مورد نگارش انگليسي ، حتماً درباره متن پروپوزال با يك مترجم و يا كسي كه انگليسي ادبي را به خوبي مي داند مشورت كنيد. متن پروپوزال می بایست به لحاظ علمی و ادبی هیچ غلطی نداشته باشد.

9- پروپوزال را جدي بگيريد! سنجش علمي شما در واقع فقط از طريق پروپوزال ميسر است . پس تمام تلاش و دانش خود را براي تنظيم آن به كار بگيريد.

----------------------------------

منبع:

http://www.iranindia.com/asp/proposalguide.asp

 

دسته بندی : چگونه پروپوزال بنویسیم؟
برچسب‌ها: نحوه نوشتن پروپوزال پایان نامه, پروپوزال چیست, پروپوزال نویسی چیست, نحوه ی نگارش پروپوزال

راهنمای نگارش پروپزال

 راهنمای نگارش پروپزال


خلاصه:هدف كلي هر پروپوزال ترغيب خواننده آن به انجام كاري است. اين خواننده مي تواند يك مشتري بالقوه باشد كه در نظر داريم تشويق به خريداري محصول يا خدمات ما گردد، و يا كارفرمايي كه مي خواهيم او را به سرمايه گذاري در امر اجراي يك پروژه ترغيب كنيم.
هر پروپوزال يك طرح براي برآورده ساختن يك نياز پيشنهاد مي نمايد و دريافت كننده آن، طرح پيشنهادي را با توجه به اينكه پروپوزال مزبور به سوالات زير تا چه اندازه خوب پاسخ مي دهد، ارزيابي مي نمايد:
پيشنهاد ما چيست؟
• • براي انجام آن چگونه طرح ريزي كرده ايم؟
• • چه زماني را براي انجام آن برنامه ريزي كرده ايم؟
• • چقدر هزينه براي انجام اين طرح لازم است؟

در نگارش پروپزال سطح دانش مخاطبين و نيز موقعيت آنان بايستي در نظر گرفته شود. اگر مخاطب پروپوزال داراي دانش فني كافي نيست، بايد همراه در ابتداي آن يك مقدمه اجرايي به زبان غيرفني و ساده آورده شود.
استاندارد كاملاً تعريف شده اي براي نگارش يك پروپوزال وجود ندارد، ليكن فرمت هاي متداول متعددي موجود است و برخي از سازمانها، بخصوص سازمانهاي سرمايه گذار و اعطا كننده كمك مالي، فرمت هاي از پيش تعيين شده اي براي اينكار دارند. در اينجا يك فرمت كلي براي اين منظور پيشنهاد مي شود.
فرمت كلي يك پروپوزال
1. مقدمه
معرفي پروپوزال
اگر پروپوزال را در پاسخ به يك “درخواست پروپوزال“ (RFP) ارسال مي كنيد، مقدمه اي براي آن فراهم كنيد كه در آن شماره، تاريخ، شماره تماس با مشتري يا كارفرما و غيره آورده شده باشد. در غير اينصورت، دليل ارسال پروپوزال، دريافت كننده آن (با نام) و چگونگي پاسخ مورد انتظارتان را در اين مقدمه ذكر كنيد.
معرفي سازمان ارسال كنده پروپوزال
سازمان ارسال كننده را بروشني معرفي كرده و بر ارزش نقش آن براي كارفرما يا مشتري تاكيد كنيد.
سوابق كاري
تجارب و سوايق كاري سازمان يا شركت خود را بطور خلاصه ذكر كنيد.
2-1. محصولات ارائه شده
معماري
معماري طراح شده براي محصولات يا خدمات ارائه شده را شرح دهيد.
پيكربندي
نحوة پيكربندي محصولات توسط خود يا مشتري را بيان كنيد.
جنبه هاي خاص و مزايا
اصلي ترين جنبه هاي محصولات پيشنهادي و مزاياي مربوط به آنها را شرح دهيد.
مشخصات
عملكرد و ساير مشخصات محصولات پيشنهادي را شرح داده و يا در ضميمه پروپوزال بياوريد.
2-2. خدمات ارائه شده
بكارگيري
نحوه نصب و بكارگيري را شرح دهيد.
يكپارچه سازي
نحوه يكپارچه سازي با محيط موجود را شرح دهيد.
نگهداري و پشتيباني
نگهداري و پشتيباني فراهم شده براي مشتري را بيان كنيد.
روش تحويل
روش تحويل خدمات و رويه هاي مربوطه را بيان كنيد.
كاهش ريسك
تعريف واقع بينانه اي از ريسك هاي مواه با پروژه و نحوه كاهش آنها ارائه دهيد.
تضمين كيفيت
شرح انچه براي تضمين كيفيت انجام خواهيد داد.
3. تجارب و سوابق كاري مرتبط
خلاصه اي از پروژه هاي انجام شده
توصيف پروژه هاي مشابهي كه قبلاً توسط شركت انجام شده است.
مراجع و شواهد
شواهد و نقطه نظرات مشتريان قبلي خود را ذكر كنيد.
4. هزينه و قيمت گذاري
روش تعيين قيمت
قيمت مورد نظر چگونه محاسبه شده است؟
قيمت گذاري
قيمت محصولات و خدمات خود را بيان كنيد.
نحوه پرداخت
نحوه پرداخت قيمت محصولات يا خدمات خود توسط مشتريان را بيان كنيد.
موارد قانوني
هرگونه موارد و نيازمندي هاي قانوني مورد نياز قراردادها را بيان كنيد.
سرفصل هاي ذكر شد تنها جنبه پيشنهادي داشته و هيچكدام قطعي و غيرقابل اجتناب نمي باشند. بمنظور آشنايي بيشتر نمونه خوبي از يك پروپوزال در ادامه آورده شده است.

منبع:

http://www.modiriran.ir/modules/article/view.article.php/413/c0

 
دسته بندی : چگونه پروپوزال بنویسیم؟
برچسب‌ها: نحوه نوشتن پروپوزال پایان نامه, پروپوزال چیست, پروپوزال نویسی چیست, نحوه ی نگارش پروپوزال, راهنمای نگارش پروپزال

چگونه یک طرح پژوهشی بنویسیم ؟

چگونه یک طرح پژوهشی بنویسیم ؟

برای انجام هر نوع پژوهشی، اولین و اساسی ترین گام، تهیه طرحی جامع و کامل در این زمینه می باشد. معمولا انجام این مرحله برای بسیاری از پژوهشگران بسیار مشکل می باشد. گروهی معتقدند که تهیه طرح پژوهش، در واقع، «جهت یابی پژوهشی» می باشد، به این معنا که پس از تهیه طرح، پژوهشگر فقط باید خود را ملزم بداند که در چارچوب طرح نوشته شده حرکت نماید. مقدمه برای انجام هر نوع پژوهشی، اولین و اساسی ترین گام، تهیه طرحی جامع و کامل در این زمینه می باشد. معمولا انجام این مرحله برای بسیاری از پژوهشگران بسیار مشکل می باشد. گروهی معتقدند که تهیه طرح پژوهش، در واقع، «جهت یابی پژوهشی» می باشد، به این معنا که پس از تهیه طرح، پژوهشگر فقط باید خود را ملزم بداند که در چارچوب طرح نوشته شده حرکت نماید. با توجه به گسترش دوره های کارشناسی و کارشناسی ارشد در دانشگاه های استان و نیاز دانشجویان و نیز سایر پژوهشگران آزاد و شاغل در دستگاههای دولتی و خصوصی نگارنده سعی نموده است که به زبان ساده و با توضیح و بیان مطلب در حد متعارف -با توجه به محدود بودن صفحه نشریه- رئوس مطالب مربوط به تهیه و تنظیم طرح های پژوهشی را ارایه نماید..1تعریف تحقیق یا پژوهش کلمه «تحقیق» در فرهنگ فارسی معین، رسیدن، درست کردن، پژوهیدن، پژوهش بررسی، مطالعه، حقیقت، واقعیت تعریف شده است.در لغت نامه دهخدا این کلمه را «کُنه مطلب رسیدن، واقع چیزی را به دست آوردن» معنا کرده است.در اصطلاح علمی تحقیق یا پژوهش عبارت است از بکار گرفتن روش هایی منطقی و دقیق توام با طرح و اندیشه برای کشف حقیقت.پژوهنده با انجام کارهای پژوهشی منظم سعی بر این دارد، واقعیت های پیرامون خود را به درست و صحیح شناخته و روابط حاکم بین امور را پیدا نماید و در نهایت، پاسخ سوالهای خود را یافته و راه حل مشکل و مسئله را پیدا کند.2.انواع تحقیق با توجه به انگیزه پژوهنده در انجام یک کار تحقیقی، می توان تحقیق را به دو نوع بنیادی و کاربردی تقسیم بندی نمود.الف- تحقیق بنیادی- در این نوع تحقیق، پژوهشگر توجه ای به قابل استفاده بودن نتایج حاصل، در مسایل زندگی ندارد. کشف حقیقت و ارایه اطلاعات جدید انگیزه وی در پژوهش بوده حُسن و قُبه یافته ها مورد توجه نمی باشند.(اگرچه در بیشتر موارد کشف حقایق حاصل از این نوع تحقیقات ممکن است در زمان انجام تحقیق، کاربردی نداشته و مورد توجه قرار نگیرد ولی، اغلب پس از گذشت مدتی نتایج تحقیقات بنیادی به صورت کاربردی مورد استفاده قرار می گیرد).ب.تحقیق کاربردی- این نوع تحقیق به منظور یافتن پاسخ برای مشکلات اجتماعی و انسانی انجام گرفته و هدف پژوهشگر برخورد و ارایه راه حل برای آنها می باشد. نظیر شناخت عواملی که باعث کم کاری و رشوه گیری در یک سازمان می شود و یافتن راه حل برای آن.3.فرضیه تحقیق فرضیه، بیانی است حدسی یا علمی و مبتنی بر دانش و آگاهی های قبلی پژوهشگر که، روابط بین دو یا چند متغیر را مورد بررسی قرار می دهد. وقتی فرضیه ای را عنوان می کنیم در حقیقت می گوییم «اگر شرایط چنین و چنین رخ دهد، نتایج چنان و چنان خواهد شد». (فرضیه در واقع حالت خاصی از نظریه(تئوری) است. پژوهشگر با آزمون فرضیه، نظریه را شکل داده و دانش و آگاهی جدیدی را تولید می نماید).با توجه به این که فرضیه بیانی حدسی در باره روابط بین دو یا چند متغیر است لذا، باید با آزمایش سنجیده شود. یعنی پژوهشگر در جریان تحقیق حدس های خود را امتحان می کند تا، علت واقعی مشکل را یافته و راه حل درست را پیدا نماید.اشاره شد که پژوهشگر برای بیان چگونگی روابط بین متغیرها فرض هایی را مطرح ساخته و روابط متغیرها را معمولا مورد بررسی و دستکاری قرار می دهد. حالت های مختلف چگونگی روابطی که ممکن است بین متغیرها وجود داشته باشد به شرح زیر است:الف.فرضیه بررسی تفاوت تاثیر- در این فرضیه پژوهشگر به دنبال بررسی و مقایسه تفاوت تاثیر دو یا چند متغیر مستقل بر متغیر وابسته می باشد. مثال هایی از این نوع فرضیه عبارتند از «بررسی نقش بکارگیری مدیریت آمرانه و یا مدیریت بر اساس مشورت با کارکنان و تاثیر آن بر بازدهی کارخانه». یا «میزان فشار روانی بر پرستاران بخش های مراقبت های ویژه با میزان فشار روانی بر پرستاران بخش های داخلی و جراحی تفاوت ندارد». و یا «میانگین نمره های دانشجویانی که با روش «الف» آموزش داده می شوند از میانگین نمره های دانشجویانی که به روش «ب» آموزش می بینند بیشتر است».در این گونه پژوهش ها برای آزمون فرض ها، نتایج به دست آمده از آزمون های آماری را با استفاده از مفاهیم آمار استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند.اگر تفاوت تاثیر را [1]D و خطای آماری را [2]E در نظر بگیریم، رابطه آماری و ریاضی این نوع فرضیه ها به صورت خواهد بود.ب.فرضیه بررسی میزان همبستگی و رابطه چند متغیر- در این نوع از فرضیه ها پژوهشگر میزان رابطه همبستگی و جهت آن بین دو یا چند متغیر را بررسی و مطالعه می نماید. یعنی پژوهشگر صرفاً درصدد کشف مقدار (شدت) و جهت همبستگی متغیرهای مورد مطالعه می باشد و نه یافتن رابطه علت و معلولی بین آنها. مثال «میزان آگاهی بیماران قبل از جراحی با میزان اضطراب آنها ارتباط دارد»و یا «بررسی پرداخت پاداش نقدی و رابطه ی آن با پیشرفت کار».در پژوهش هایی با این گونه فرض ها، نتایج به دست آمده از آموزن های آماری می تواند صفر تا یک باشد. «صفر» به معنی نبودن رابطه همبستگی و «یک» بیانگر وجود رابطه همبستگی بسیار زیاد(صددرصد) بین متغیرها می باشد. اگر ارتباط و همبستگی بین متغیرها مستقیم (همسو) باشند همبستگی مثبت (+) و اگر بین متغیرها ارتباط معکوس وجود داشته باشد همبستگی منفی(-) خواهد بود. به عبارت دیگر اگر افزایش یک متغیر باعث افزایش متغیر دیگر شود و برعکس، می گویند بین دو متغیر رابطه مستقیم وجود دارد، و اگر افزایش یک متغیر باعث کاهش متغیر دیگر شود و برعکس، در این حالت می گویند بین دو متغیر ارتباط معکوس وجود دارد. (مثال رابطه مستقیم، درآمد و پس انداز و مثال رابطه معکوس پس انداز و مصرف می باشند.)اگر C[3] نشانه همبستگی وE[4]  خطای آماری باشد، در صورت عدم وجود رابطه بین متغیرها  و در صورت وجود رابطه خواهد بود.پ. فرضیه بررسی وجود رابطه علت و معلولی- در این قبیل از فرضیه ها، پژوهشگر به دنبال کشف و تعیین وجود رابطه علت و معلولی بین دو یا چند متغیر است. به بیان دیگر هدف وی فقط تعیین ارتباط و همبستگی دو یا چند متغیر نیست بلکه، ولی می خواهد بیان کند که متغیری (یا متغیرهایی) علت به وجود آمدن متغیر دیگر است. مثال «علت پیشرفت دانشجویان رشته علوم اجتماعی هوش آنان می باشد». یا «بررسی علل سقوط هواپیما شرکت الف در مسیر پرواز به شهر ب» و «بررسی علل ورشکستگی شرکت ج»در این گونه پژوهش ها نیز برای آزمون فرض ها، نتایج به دست آمده از آزمون های آماری را با استفاده از مفاهیم آمار استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند.اگر R[5] نشانه علت یک پدیده و E خطای آماری باشد، بیان آماری مسئله عبارت خواهد بود از 4.بیان فرضیه (موضوع تحقیق)موضوع تحقیق ممکن است از تجربه های انسان سرچشمه بگیرد که در این صورت باید فرضیه ای ساخته و این تجربه ها را در چارچوب فرضیه آزمون نمود. دومین منبع فرضیه، استفاده از نظریه های علمی است و سومین آبشخور فرضیه، بررسی پژوهش های دیگران و ادامه راه آنها می باشد.مهمترین اقدام در کار پژوهش بیان موضوع مورد نظر به صورت علمی می باشد. یعنی مسئله مورد نظر را باید به صورتی مطرح نمود که روشن و گویا بوده و دامنه آن محدود باشد تا بتوان آن را در بوته آزمون قرار داد. مثال، انتخاب عنوان «بررسی وضعیت اقتصادی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان» قابلیت پژوهش ندارد، چون مسئله مطرح شده کلی و مبهم است. «وضعیت اقتصادی» عنوانی گویا نیست و ابهام زیادی دارد. هم چنین عنوان «دانش آموز» شامل کلیه کسانی می باشد که در مقاطع مختلف ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان تحصیل می نمایند. و نیز محیط پژوهشی (مکانی که پژوهش در آن انجام می شود) بسیار گسترده است. برای این که پژوهش قابل اجرا باشد باید عنوان آن را به صورت زیر تغییر داد. مثال «بررسی وضعیت اقتصادی خانواده های کارمند، در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال دوم راهنمایی مدارس دولتی شهرستان بابل»5.فرضیه صفر (فرضیه پوچ یا آماری)فرضیه صفر در برابر (تقابل) فرضیه تحقیق قرار دارد. در فرضیه تحقیق، وجود «تفاوت» یا «همبستگی» و یا «رابطه علت و معلولی» بین چند متغیر مطرح می گردد. فرضیه صفر می گوید «تفاوت»، «همبستگی» و یا «رابطه علت و معلولی» بین متغیرها وجود ندارد. مگر آن که با ارایه دلایلی بتوان وجود آنها را آزمون و اثبات نمود.فرضیه پوچ یا آماری (فرضیه صفر) در واقع، هدفش رد فرضیه تحقیق می باشد. اگر این فرضیه پس از آزمون تایید شود و مورد پذیرش قرار گیرد، به معنی آن است که فرضیه تحقیق رد شده و از نظر آماری معنا ندارد. اگر فرضیه پوچ پس از آزمودن رد شود، این امر، بیانگر آن است که فرضیه تحقیق مورد قبول بوده و از نظر آماری قابل پذیرش است. به مثال هایی از فرضیه تحقیق و فرضیه صفر(فرضیه پوچ یا آماری) توجه فرمایید:فرضیه تحقیق: «بین پرداخت پاداش نقدی به کارگران کارخانه الف و بازدهی کارخانه همبستگی وجود دارد» فرضیه پوچ: «بین پرداخت پاداش نقدی به کارگان کارخانه الف و بازدهی کارخانه همبستگی وجود ندارد».ف. ت: «بین تدریس به روش الف و تدریس روش ب تفاوت وجود دارد».ف. پ: «بین تدریس روش الف و تدریس روش ب تفاوت وجود ندارد».ف. ت: «ضعف آموزشی خلبان موجب سقوط هواپیمای شرکت الف در مسیر پرواز شهر آ به شهر ب شده است».ف. پ: « ضعف آموزشی خلبان موجب سقوط هواپیمای شرکت الف در مسیر پرواز شهر آ به شهر ب نشده است».ف. ت: سربازان بی سواد، بعد از خدمت سربازی، باسواد شده، مهارتی کسب نموده و روحیه همکاری در آنها تقویت می گردد».ف. پ: «رفتار سربازان بی سواد، قبل و بعد از خدمت سربازی یک سان بوده و تغییرات مهمی در آنها به وجود نمی آید».ف. ت: «نظام جدید آموزش و پرورش باعث می شود تا دانش آموزان به استعدادهای درونی خود بیشتر از توجه به قبولی در دانشگاه ها اهمیت دهند».ف. پ: «نظام جدید آموزش و پرورش نتوانسته موجباتی را فراهم سازد تا دانش آموزان به استعدادهای درونی خود بیشتر از توجه به قبولی در دانشگاه ها اهمیت دهند».رابطه ریاضی بین متغیرها در فرضیه صفر:الف. در مورد «تفاوت» می باشد، یعنی بین عملکرد متغیرها تفاوتی نیست.ب. در مورد «همبستگی»  می باشد، یعنی بین متغیرها رابطه همبستگی وجود ندارد.پ. در مورد «رابطه علت و معلولی» می باشد، یعنی بین متغیرها رابطه علت و معلولی وجود ندارد.6.تعریف متغیرمتغیرها، آن شرایط یا خصوصیاتی هستند که بتوانند تغییر نمایند. مثلاً در پژوهش «بررسی میزان فشار روانی در پرستاران شاغل در بخش مراقبت های ویژه بیمارستان های دولتی تهران و ارتباط آن با کیفیت مراقبت های پرستاری ارایه شده توسط آنها». موارد زیر جزو متغیرهایی هستند که باید مورد مطالعه قرار گیرند. الف. میزان فشارهای روانی ب. کیفیت مراقبت های پرستاریمتغیرها از نظر نقشی که در تحقیق دارند به سه دسته تقسیم می شوند:الف. متغیر مستقل یا تاثیرگذار- این متغیر در تغییرات خود مستقل بوده و به سایر عوامل پژوهش دستکاری و کنترل می کند تا رابطه علت و معلولی انها را با متغیر دیگر- در موقعیتی ویژه- مشاهده و بررسی نماید. در مثال بالا «میزان فشار روانی» پرستاران، متغیر مستقل است.ب.متغیر وابسته یا تاثیرپذیر- آن شرایط و ویژگی ای است که وقتی پژوهشگر، متغیر مستقل را در موضوع تحقیق وارد یا خارج نموده و یا آن را تغییر می دهد، ظاهر یا محو شده و یا تغییر نماید. به بیان دیگر متغیر وابسته به خودی خود وجود نداشته و محصول اِعمال و یا تغییرات متغیر مستقل است. در مثال بالا «کیفیت مراقبت های پرستاری» متغیر وابسته است.پ. متغیرهای ناخواسته (نامربوط)- در تحقیات علوم تجربی(مادی)، تمام متغیرها تحت کنترل پژوهشگر می باشد. به بیان دیگر دانشمندان علوم مادی با پدیده هایی رو به رو هستند که فیزیکی بوده و در کنترل آنهاست. ولی، در تحقیقات علوم انسانی که موضوع اساسی آن «رفتار» انسان به طور کلی است، متغیرهای ناخواسته زیادی وجود دارند که کنترل تمام آنها غیرممکن می باشد.متغیرهای ناخواسته متغیرهایی هستند که، یا مورد نظر پژوهشگر نبوده و یا وی قادر به کنترل آنها نمی باشد ولی، بر نتیجه تحقیق تاثیر می گذارد. در مثال یاد شده، سن پرستاران، جنس پرستاران، نوع بیماران بستری در بخش، مدیریت بیمارستان و سطح استانداردهای بیمارستان، جزو متغیرهای ناخواسته می باشند که، بر کیفیت کار پرستاران تاثیر می گذارد و چنانچه کنترل و یا حداقل شناسایی شوند نتیجه پژوهش را غیر قابل اعتماد خواهد ساخت.برخی از متغیرهای ناخواسته قابل کنترل پژوهشگر نمی باشد ولی، باید باید آنها را شناسایی نموده و در قسمت «محدودیت های پژوهشی» به آنها اشاره نماید. متغیرهای ناخواسته ای هم وجود دارند که توسط پژوهشگر قابل کنترل می باشد، این قبیل متغیرها در واقع محدودیتی است که پژوهشگر خودش ایجاد می نماید. این محدودیت ها باید در قسمت «محدودیت های پژوهشگر» در پایان تحقیق اشاره شود.7.زمینه و تاریخچه موضوع پژوهش (ادبیات پژوهش)در این قسمت اهمیت مسئله پژوهش شرح داده می شود یعنی، خواننده با مطالعه این قسمت متوجه می شود که به چه دلایلی لازم بوده و ضرورت داشته تا این پژوهش انجام گیرد در این بخش تاریخچه موضوع پژوهش توسط دیگران، نتایج مطالعات انجام گرفته در گذشته و کتاب ها، مجله ها، مقاله ها و ... و هر نوع بررسی انجام شده در باره موضوع تحقیق توسط دیگران مطرح می شود.8. سوال های ویژه پژوهش قبلاً گفته شد که فرض های پژوهش باید مورد آزمایش قرار گیرد و در نهایت مشخص شود که مورد قبول هستند یا خیر. در برخی از پژوهش ها، طرح فرض ها به شکلی که بتوان از طریق آزمون های آماری، پذیرش یا رد آنها را آزمود میسر نیست. در این موارد فرض های تحقیق به صورت سوال مطرح می شود که به آن «سوال های ویژه پژوهش» می گویند. پژوهشگر، در پایان کار باید قادر باشد به این سوال ها پاسخی مناسب دهد. برای مثال، در ارتباط با موضوع «بررسی ویژگی های روانی- اجتماعی نوجوانان بزهکار» سوال ها می تواند به صورت زیر مطرح شود و پژوهشگر پس از انجام پژوهش پاسخ آنها را به دست خواهد آورد:الف. نوجوانان بزهکار دارای چه زمینه های فردی مشترک هستند؟ ب. نوجوانان بزهکار دارای چه زمینه های خانوادگی مشترک هستند؟پ. نوجوانان بزهکار دارای چه زمینه های اقتصادی مشترکی هستند؟9. پیش فرض هاپیش فرض ها بیانیه هایی درباره ویژگی های موضوع یا جامعه مورد بررسی هستند که درستی و اعتبار آنها پذیرفته شده و مورد قبول بوده و نیازی به استدلال ندارد. در واقع موضوع پژوهش و انجام آن بر اساس این پیش فرض ها بنا شده است. پیش فرض ها مانند پایه هایی هستند که ساختمان پژوهشی بر روی آنها بنا میگردد. چنانچه این پایه ها وجود نداشته یا سست باشد کار پژوهشگر قابل نقد و ایراد بوده و می توان وی را مورد سوال قرار داد. پژوهشگر باید پیش فرض های مربوط به پژوهش خود را به خوبی شناسایی کرده و به صورت روشن و صریح بیان نماید. به چند مثال زیر توجه فرمایید: در ارتباط با موضوع تحقیق «ارزیابی کیفیت مراقبت های پرستاری» پیش فرض عبارت است از «بیماران نیاز به مراقبت های پرستاری دارند و بدون این مراقبت ها حیاتشان در خطر است». یا در موضوع تحقیق «تاثیر حرکت دادن بیمار در جلوگیری از تشکیل شدن لخته خون در رگ ها». پیش فرض عبارت است از «توقف خون و یا حرکت کند خون در رگ ها تشکیل لخته را تسریع می کند». یا در تحقیق «مطالعه روش تدریس در یک دانشکده پرستاری». موضوع پیش فرض این است «پرستاری مانند نظام های عملی دیگر احتیاج به روش آموزشی دارد که دانشجو را قادر سازد تا دانش خود را در عمل به کار برد».10.روش انجام پژوهشیدر کتاب های روس تحقیقی، روش های پژوهش به تفاوت از سه تا هشت روش ذکر شده است. در این مقاله به هشت روش مزبور، به صورت خلاصه، اشاره می شود.الف. روش پژوهش تاریخی- در تحقیقات تاریخی(منظور از کلمه «تاریخ» در این روش مسایل مربوط به حوادث تاریخی نمی باشد) هدف این است که، با جمع آوری اطلاعات قابل قبول و مستند، حقایق مربوط به یک موضوع خاصی در گذشته آشکار شود، مثال: «بررسی وضعیت صادرات و واردات ایران در دوران حکومت صفویه».«بررسی وضعیت اجتماعی زنان در دوره پهلوی اول»هر یک از دو موضوع فوق می تواند مورد تحقیق قرار گیرد. در مورد اول محقق می تواند به دنبال این فرضیه باشد که صادرات و واردات ایران جهت نفوذ بیگانگان در ایران، رونق گرفت. و در مورد دوم، محقق به دنبال آزمون این فرضیه می رود که مثلا «آزادی به زنان برای از بین بردن هویت دینی صورت گرفته است».ب. روش پژوهش توصیفی- در این روش، توصیف عینی حوادث و رویدادها مورد بررسی قرار می گیرد. سرشماری های عمومی در کشور، جمع آوری عقاید و نظرهای مردم در مورد یک موضوع یا یک فرد خاص و بررسی موقعیت های شغلی فارغ التحصیلان دبیرستان البرز تهران مواردی از پژوهش توصیفی می باشند.پ. روش تحقیق موردی و زمینه ای- اگر پژوهشگر قصد انجام پژوهش در مورد موضوعی خاص یا زمینه ای ویژه را داشته باشد، استفاده از این روش بسیار مناسب می باشد. در این روش، پژوهشگر «آن چه که هست» یا «واقعیت» را بطور گسترده و کامل مورد مطالعه و بررسی قرار داده و پس از تحلیل توالی و روابط عوامل «آن چه که هست»، «آن چه که باید باشد» یا «حقیقت» را ارائه می دهد. به عنوان مثال، اگر موضوع پژوهش «بررسی نظام برنامه ریزی درسی آموزش پزشکی ایران و ارایه الگویی برای آن» باشد، استفاده از این روش مناسب می باشد.با استفاده از این روش یک بررسی تطبیقی بین نظام برنامه ریزی درسی آموزش پزشکی چند کشور انجام می گیرد. نتایج حاصل از این بررسی، تصویر کامل و سازمان یافته ای از نظام آموزش پزشکی ایران را نشان خواهد داد. (آن چه که هست). سپس ضرورت تغییر و نهادینه کردن نظام علمی برنامه ریزی درسی آموزش پزشکی در ایران، با ارایه دلایل و الگوهای پیشنهادی برای آن بیان می شود. (پیشنهادها یا آن چه که باید باشد). از این روش می توان برای مطالعه مشخصات رفتاری افراد نیز استفاده نمود. به عنوان مثال «بررسی ویژگی های سربازی که مرتکب غیبت های متوالی می شود» یا «بررسی ویژگی های رفتاری مردم شهر الف».لازم به توضیح است که حاصل پژوهش موردی و زمینه ای فقط در همان جامعه مورد بررسی کاربرد داشته و یافته های آن را نمی توان به سایر جوامع تعمیم داد.ت. روش پژوهش تداومی و مقطعی- اگر پژوهشگری علاقه مند باشد که تغییرات یک یا چند متغیر را در طول زمان بررسی نماید، باید از روش مزبور استفاده نماید. به عنوان مثال در پژوهشی با موضوع «بررسی تغییرات رفتاری جوانان بی سواد در طول مدت دو سال خدمت سربازی». و یا موضوع «تغییرات رشد جسمانی و یا عقلانی کودکان منطقه الف از ابتدای تولد تا هفت سالگی» می توان از روش مزبور استفاده نمود. در این صورت باید در مورد مثال دوم- تعدادی کودک به صورت نمونه گیری علمی در منطقه مورد نظر انتخاب نمود و مدت هفت سال آنها را تحت نظر قرار داد.ث.روش تحقیق همبستگی و همخوانی- اگر هدف پژوهشگر شناخت رابطه بین متغیرها باشد باید از این روش استفاده نماید. به عنوان مثال در پژوهشی با عنوان «بررسی رابطه بین موقعیت اقتصادی خانواده کارگران و نقش آن بر پیشرفت تحصیلی فرزندان» پژوهشگر نظرش شناخت رابطه و همبستگی بین دو متغیر «موقعیت اقتصادی» و «پیشرفت تحصیلی» می باشد.در بررسی همبستگی بین متغیرها سه نکته باید روشن شود.1.آیا بین متغیرها رابطه و همبستگی ای وجود دارد 2.وجود دارد مقدار این رابطه(همبستگی)را باید به دست آورد.3.جهت رابطه بین متغیرها چگونه است. همسو و مثبت است یا غیر همسو و منفی.ج. روش پژوهش پس از وقوع (پژوهش های علّّی)- هنگامی که متغیر وابسته (حادثه یا رویداد) در دسترس بوده و هدف پژوهش یافتن علت یا علل به وجود آمدن رویداد باشد می توان از این روش استفاده نمود. بعنوان مثال فردی خودکشی می نماید و یا هواپیمایی سقوط می کند. یافتن علل و انگیزه های خودکشی و یا شناخت علل سقوط هواپیما، موضوع پژوهشی علی را شکل می دهد، یعنی پژوهشگر در تلاش شناسایی علل و انگیزه ها می باشد.در این روش امکان دستکاری و یا کنترل کردن متغیر یا متغیرهای مستقل برای پژوهشگر وجود ندارد.لازم به ذکر است که در بررسی مسایل مربوط به علوم انسانی و رفتاری نمی شود برای حادثه یا رویدادی علتی خاص- یک علت- مطرح نمود. به عنوان مثال، اگر نوجوانی دست به خودکشی می زند و یا از خانه فرار می کند، اگر اعتیاد به مواد مخدر در جامعه ای زیاد می شود، اگر میزان مصرف نوشابه های الکلی در جامعه ای افزایش می یابد و یا اگر تعدادی از دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی، ترک تحصیل می کنند، عوامل بسیار زیادی در پدیدآمدن این رویدادها موثر بوده اند که پژوهشگر باید سعی کند همه این عوامل را شناسایی نماید. روش پژوهش تجربی حقیقی- پژوهشگر در این روش نظیر پژوهشگر علوم تجربی عمل می نماید. در تحقیقات علوم تجربی دو گروه آزمودنی(نمونه) مورد نیاز پژوهشگر می باشد. گروهی که تحت تاثیر متغیر مستقل قرار می گیرند (گروه آزمایشی یا گروه تجربی) و گروهی که از متغیر مستقل به دور هستند، یعنی تحت تاثیر متغیر مستقل قرار نمی گیرند. (این گروه را گروه شاهد یا گروه کنترل می گویند).پژوهشگر علوم انسانی، در صورت استفاده از روش تحقیق تجربی حقیقی، باید مانند پژوهشگر علوم تجربی عمل نماید، یعنی یک نمونه از جامعه آماری(آزمودنی را تحت تاثیر متغیر مستقل قرار می دهد و تاثیر متغیر مستقل را بر آزمودنی بررسی می نماید. و سپس نتایج را، با گروهی دیگر از آزمودنی که تحت تاثیر متغیر مستقل قرار نداشته اند، مقایسه می نماید. به عنوان مثال در «بررسی نقش تشویق در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دبستانی شهر الف با استفاده از گروههای تجربی و شاهد». پژوهشگر ابتدا فرضیه یا سوال ها و یا اهداف ویژه ای را مطرح می نماید. مثلا «تشویق موجب پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دبستانی است». سپس جامعه آماری، محیط پژوهش، روشهای تحلیل آماری و روشهای گردآوری اطلاعات را بیان می کند. در مرحله بعد با استفاده از روش تصادفی، نمونه گیری انجام شده و دو گروه تجربی(گروهی که قرار است مورد آزمایش قرار گیرد) و گروه شاهد(گروهی که تحت آزمایش قرار نمی گیرد) انتخاب می شوند. گروه تجربی در طی مدت مورد نظر (یک ترم یا یک سال تحصیلی) مورد تشویق قرار می گیرد ولی گروه کنترل تشویق نمی شود. در پایان دوره یافته ها و نتایج، تجزیه و تحلیل شده و با گروه کنترل مقایسه می گردد و نهایتاً پیشنهادهایی ارائه می گردد.ح. روش پژوهشی نیمه تجربی- این روش که برای اولین بار در سال 1957 توسط کمپبل مطرح شد، به این دلیل بود که انجام تحقیق به روش قبلی، به دلیل نیاز به انتخاب دو گروه شبیه به یکدیگر، بسیار مشکل زمان بر و پرهزینه می باشد. روش تحقیق نیمه تجربی به سه شکل زیر قابل اجرا میباشد:1.طرح تحقیق نیمه تجربی با بکارگیری، پیش آزمون و پس آزمون، با استفاده از گروههای تجربی و کنترل، بدون انتخاب تصادفی. 2.طرح تحقیق نیمه تجربی با بکارگیری چند پیش آزمون و چند پس آزمون، با استفاده از یک گروه آزمودنی.3.طرح تحقیق نیمه تجربی با بکارگیری چند پیش آزمون و چند پس آزمون، با استفاده از گروههای تجربی و کنترل، بدون انتخاب تصادفی. (چون توضیح درباره روش پژوهش نیمه تجربی و انواع آن مفصل بوده و باعث افزایش حجم مقاله می گردد لذا، پیشنهاد می شود برای کسب اطلاعات دقیق به کتاب های روش تحقیق در علوم اجتماعی و انسانی مراجعه شود)11.جامعه و نمونه آماری پژوهش (نمونه گیری)جامعه آماری عبارت است از مجموعه ای از افراد یا اشیایی که دارای ویژگی های همگن و قابل اندازه گیری باشد. به عنوان مثال اگر پژوهشگری بخواهد در باره دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف، پژوهشی انجام دهد، جامعه آماری مورد نظر، دانشجویان آن دانشگاه می باشند.نمونه آماری.عبارت است از یک گروه انتخاب شده از جامعه مورد نظر که باید دارای خصوصیات و صفات جامعه آماری باشد تا بتوان نتایج پژوهش به دست آمده از نمونه را به جامعه تعمیم داد. در انتخاب نمونه آماری باید موارد زیر رعایت شود:الف-نمونه آماری با توجه به اهداف پژوهش انتخاب شود.ب-تعداد (حجم) نمونه آماری باید قبل از شروع پژوهش دقیقا مشخص شود.پ-انتخاب نمونه باید بدون اعمال غرض و تعصب صورت گیرد.12.روش های نمونه گیریبه منظور انتخاب نمونه (n) پژوهش از جامعه مادر (n) ، به دور از اِعمال نظر و تعصب و جانبداری، روش هایی وجود دارد که عبارتند از:الف. روش نمونه گیری تصادفی ساده ب. روش استفاده از جدول اعداد تصادفیپ.روش نمونه گیری ناحیه ای یا خوشه ایت. روش نمونه گیری طبقاتی(برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد جامعه، نمونه آماری و روش های نمونه گیری به کتاب های آمار مراجعه شود).13.روش های گردآوری داده هابرای جمع آوری داده های مورد نیاز یک طرح پژوهشی می توان از روش های زیر استفاده نمود.1.مشاهده(دیدن)2.انجام مصاحبه 3.تکمیل پرسش نامه 4.بررسی اسناد و مدارک(آرشیو و کتابخانه).پژوهشگر با توجه به نوع پژوهش، روش پژوهش و نوع داده هایی که قصد جمع آوری آنها را دارد، تصمیم می گیرد از چه روشی استفاده نماید.(جهت آگاهی بیشتر از ویژگی، مزایا، ضعف ها و موارد استفاده هر یک از چهار روش بالا به کتاب های آمار مراجعه شود).14.روش تجزیه و تحلیل داده هابعد از جمع آوری اطلاعات (داده ها) پژوهشگر با استفاده از روش های آماری، به تجزیه و تحلیل داده ها پرداخته و سپس آنها را تفسیر می نماید. در بسیاری از موارد لازم است پژوهشگر داده ها را به صورت جداول و نمودارها ارایه داده و با استفاده از فرمول های آماری داده ها را تجزیه و تحلیل نماید. در تجزیه و تحلیل و تفسیر نتایج به دست آمده، پژوهشگر باید متوجه باشد که نباید با قاطعیت ادعا نماید که داده ها چیزی یا امری را ثابت می کند بلکه، همواره باید در نتیجه گیری های خود از پیش جمله هایی نظیر «چنین نشان می دهد» ، «امکان دارد»، «می توان حدس زد» ، «این طور به نظر می رسد» ، «احتمال دارد» و .. استفاده نماید زیرا، داده های گردآوری شده همواره صددرصد واقعی نبوده و در موارد زیادی انعکاسی از واقعیت می باشند. (وقتی سن فردی سوال می شود پاسخ داده واقعی است ولی، چنان چه از کسی در مورد حادثه ای که شاهد وقوع آن بوده سوال می شود پاسخ، انعکاسی از واقعیت می باشد).15.خلاصه پژوهش و پیشنهادهادر پایان تحقیق لازم است خلاصه ای از پژوهش، به صورت جامع و دقیق، ارایه شود. در این قسمت موضوع های اساسی ای که در تحقیق به بررسی آنها پرداخته شده است، از بیان مسئله، اهمیت و ضرورت انجام پژوهش، فرضیه ها، سوال ها و یا هدف های کلی و ویژه پژوهش، روش انجام کار دیدگاه های نظری درباره موضوع پژوهش، مراحل انجام کار تا تحصیل یافته ها و تجزیه و تحلیل یافته ها باید به صورتی بسیار خلاصه و روشن آورده شود تا خواننده با مطالعه این قسمت بتواند تصویری صحیح، دقیق و روشن از آن چه انجام شده در ذهن خود به دست آورد. (در مورد پایان نامه ها دانشگاهی استادان با مطالعه خلاصه تحقیق در جلسه دفاعیه حاضر می شوند).در پایان همین قسمت پژوهشگر دستاوردهای پژوهش را ارایه می نماید. مثلا نتایج این پژوهش در چه زمینه هایی می تواند مورد استفاده قرار گیرد. الگو یا الگوهایی، براساس موضوع پژوهش پیشنهاد می شود. محدودیت های پژوهش – اعم از محدودیت هایی که در کنترل پژوهشگر قرار داشته اند و یا خارج از کنترل وی بوده اند- بیان می گردد. پیشنهادهایی برای پژوهش های بعدی و پیوست ها(شامل سوال های مصاحبه، نمونه ای از پرسش نامه، نمونه هایی از مکاتبات انجام شده با دستگاه ها و ...) ارایه می گردد.پژوهش های علمی و یا پایان نامه های تحصیلی در فصل هایی به شرح زیر تشکیل می گردد. فصل اول- طرح پژوهش فصل دوم- دیدگاههای نظری یا ادبیات پژوهشفصل سوم- متدولوژی یا روش و مراحل اجرای پژوهشیفصل چهارم- یافته های پژوهش فصل پنجم- تجزیه و تحلیل یافته هافصل ششم- خلاصه پژوهش و پیشنهادهادر برخی از پژوهش ها و رساله های تحصیلی فصل های چهارم و پنجم در یکدیگر ادغام می شود. علاوه بر فصل های بالا، در ابتدا قبل از فصل اول پیش گفتار، فهرست مطالب، جدول ها و شکل ها و پس از فصل ششم فهرست منابع، نمونه ای از پرسش نامه ها- در صورت استفاده- و نمونه ای از مکاتبه های انجام شده با دستگاه ها، برای کسب اطلاعات ، ارایه می گردد.  فهرست منابع1.خلیلی شورینی، سیاوش، روش های تحقیق در علوم انسانی- انتشارات یادواره کتاب تهران 13752.دلاور، علی، مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی- انتشارات رشد. تهران 13743.ساده، مهدی، روش های تحقیق با تاکید بر جنبه های کاربردی- انتشارات هما- تهران 13754.معین، محمد، فرهنگ فارسی- انتشارات امیرکبیر- تهران 13715. نادری، عزت الله، سیف نراقی، مریم، روش های تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی- انتشارات بدر- تهران 13766. نبوی، بهروز، مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم اجتماعی- انتشارات فروردین- تهران 1375
منبع:
http://www.kar-afarini.com/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=52


دسته بندی : چگونه پروپوزال بنویسیم؟


اشتباههای رایج در طرحهای پژوهشی

 اشتباههای رایج در طرحهای پژوهشی

 

   اشتباهات متداول در تدوین یک مطالعه تحقیقی

          1- انتخاب مسئله تحقیق را تا گذراندن تمام دروس یا بیشتر آنها به تعویق می اندازند

          2- اولین ایده تحقیقی یا موضوع پیشنهادی را بدون انجام بررسی انتقادی می پذیرند

          3- مسئله ای را برای تحقیق انتخاب می کند که خیلی وسیع یا خیلی مبهم است

          4- فرضیه های تحقیقی مبهم یا غیر قابل آزمایش را تدوین می کند

  اشتباهات متداول در مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق

          1- به خاطر شروع هرچه زودتر تحقیق ادبیات تحقیقی مربوط را با شتاب زدگی مطالعه می کنند .

          2- بیش از حد بر منابع دست دوم ، اعتماد وتاکید می کنند .

          3- در هنگام مطالعه مقاله های تحقیقی ،بر روی یافته های پژوهشهای گذشته تمرکز کرده واز بررسی روشهای جمع آوری واندازه گیری در آن پژوهشها خود داری  می کنند

          4- منابع دیگری را نظیر روزنامه ومجله های عمومی که اغلب شامل مقاله ها وبحثهای مفیدی در زمینه موضوع مورد تحقیق هستند ،نادیده می گیرند

          ادامه اشتباهات مربوط به بررسی منابع

          5- در تعریف دقیق ورضایت بخش ازعنوان تحقیق کوتاهی می کنند وهمین امر ،موجب محدود شدن مطالعه ادبیات تحقیق می شود.مرورگسترده ووسیع منابع نیز ممکن است موجب دلسردی شود.

          6- اطلعات کتابشناختی را نادرست یادداشت می کنند ،به طوری که در صورت نیاز نمی توانند آنها را پیدا کنند

          7- بدلیل عدم درک روشن طرح تحقیق توسط دانشجو ،مطالب وموارد بی اهمیت زیادی فیش برداری می شود.

 اشتباهات متداول در جمع آوری داده ها

          1- به برقراری وحفظ ارتباط با آزمودنیها توجه کافی نشان نمی دهند .این امر منجر به نگرش منفی در آزمودنیها وکاهش اعتبار می شود.

          2- به منظور سهولت تغییراتی را در نحوه انتخاب آزمودنیها ایجاد می کنندودر نتیجه باعث تضعیف طرح تحقیق می شوند

          3- در تشریح اهداف ادازه گیری تحقیق برای افراد متخصص کوتاهی می کنند

          4- در ارزشیابی روشهای اندازه گیری موجود قبل از انتخاب روش نهایی کوتاهی می کنند .این مسئله باعث می شود از روشهای بی اعتبار ووسایل اندازه گیری نامناسب در تحقیق استفاده شود.

          ادامه اشتباهات جمع آوری اطلاعات

          5- ابزارهایی رادراندازه گیری خود به کار می برند که از پایایی زیادی برخوردار نیستند

          6- روشهایی را برای اندازه گیری به کار می برند کع شرایط لازم را برای اجرا ندارند

اشتباهات متداول در کاربرد وسایل اندازه گیری

          1- به اعتبار محتوایی ابزار توجه نمی کنند

          2- نقش مجریان تحقیق در در جمع آوری داده هارا کنترل نمی کنند

          3- اعتبار وپایایی وسایل اندازه گیری را به صورت کلی بررسی می کنند

          4- بدون ارزشیابی اعتبارداده ها ،فرض می کنند ابزار آنچه را ادعا می کند می تواند اندازه گیری کند

          5- وسایلی را برای اندازه گیری به کار می برند که برای اجرا وتجزیه وتحلیل آن آموزش کافی ندیده اند

          6- وقت زیادی را برای اجرای آزمونهای طولانی به کار می برند ، وآزمونهای کوتاهتر را که هدف را اندازه گیری می کنند مورد استفاده قرار نمی دهند.

          7- وسایل اندازه گیری را قبلا به صورت آزمایشی اجرا نمی کنند

 اشتباهات رایج در استفاده از ابزار آماری )تکنیکهای آماری (

               1- ابزارهای آماری صحیح یا مناسبی را برای تجزیه وتحلیل موضوع مورد استفاده ،انتخاب نمی کنند .

          2- داده های تحقیقی را جمع آوری می کنند ، سپس می کوشند برای تجزیه وتحلیل آنها ابزار آماری مناسبی پیدا کنند .

          3- در مطالعاتی که می توان روشهای آماری مختلفی را به کار برد ،تنها ازیک روش آماری استفاده می کنند.این امر اغلب به نادیده گرفتن نتایجی منجر می شوند که می توانندسهم مهمی در پایان نامه داشته باشند .

          4- از ابزار آماری در موقعیتهایی استفاده می کنند که داده ها ،مفروضه هایی را که ابزار ها بر آنها مبتنی هستند ، برآورده نمی کنند .

          ادامه اشتباهات مربوط به تکنیکهای آماری

          5- در بیان اختلافهای جزیی که از نظر آماری معنی دار هستند اغراق می کنند .

          6- درشرایطی که نمی توانند از همبستگی پیرسون استفاده کنند، از به کار بردن روشهای تحلیلی همبستگی ،خودداری می کنند.

          7- اغراق در تفسیر معنی ضریب همبستگی 

 اشتباهات متداول در طرح وروش تحقیق

          1- جامعه آماری مورد بررسی را به طور دقیق تعریف نمی کنند.

          2- نمونه هایی با حجم کم را انتخاب می کنند ودر نتیجه نمی توانند زیر گروههای موجود درتحقیق رامورد تجزیه وتحلیل قرار دهند .

          3- سعی می کنند از پاسخگویانی استفاده کنند که داوطلب شرکت در تحقیق هستند.

          4- طرح تحقیق خودرا به خاطر سهولت اجرا وجلب توجه مدیران یا سفارش دهندگان در هنگام اجرای طرح تغییر می دهند ودر نتیجه از اعتبار طرح می کاهند.

          ادامه اشتباهات طرح وروش تحقیق

          5- در انجام تحقیق می کوشند تا داده های بیشتری را جمع آوری کنند وهمین امر سبب فشار زیاد به آزمودنیها ودر نتیجه منجر به عدم همکاری آنان می شوند.

          6- کوشش می کنند که مطالعه ای را که به 2 یا 3 سال وقت نیاز دارد ، در مدت یک ترم تحصیلی به اتمام رسانند

          7- جزییات برنامه جمع آوری اطلاعات را به منظور اجتناب از عیان شدن اشتباهات ،به صورت کامل وکافی بیان نمی کنند.

          8- قبل از اجرای تحقیق مطالعه مقدماتی را انجام نمی دهند یا وسایل وروشهای اندازه گیری را مورد آزمون قرار نمی دهند .

 اشتباها متداول در پردازش داده ها

          1- روش منظمی را برای کدگذاری و ثبت داده ها مشخص نمی کنند

          2- جزئیات تغییرات ارزشهای داده ها را هنگام اجرای روش توضیح نمی دهندودر هنگام توصیف داده ها ،قادر به یاد آوری آنچه اتفاق افتاده است نیستند.

          3- روش امتیاز دهی سوالها در جریان انجام تحقیق را تغییر می دهند.

 اشتباهات متداول در تهیه گزارش تحقیق

          1- فعالیتهای مربوط به تهیه منابع وماخذرا تا اتمام تحقیق به تعویق می اندازند.

          2- در فیش برداری اطلاعات ضروری برای تدوین گزارش نهایی کوتاهی می کنند .

          3- تنظیم مطالب بر مبنای زمان تدوین انجام گزارش انجام می شود نه معیارهای علمی .

          4- اهمیت منابع به لحاظ ارتباط با موضوع نادیده گرفته می شود وبه همه آنها جای یکسان داده می شود .

          ادامه اشتباهات تدوین گزارش

          5-  نتایج بدست آمده جاصل از مطالعه منابع مرتبط با موضوع را به خوبی مطالعه نمی کنند

          6- نقل مستقیم از آثار را زیاد به کار می برند ، ازبیان مطالب با جملات خود کوتاهی می کنند .

          7- در باره روش انتخاب نمونه وشاخصهای اندازه گیری به کار برده شده توضیح کامل ومناسبی نمی دهند.

          8- از تاکید بر یافته های مهم خود داری می کنند . .قت زیادی را صرف داده های جزیی می کنند .

  اشتباهات متداول در تحلیل محتوی

          1- محتوایی را انتخاب می کنند که به سهولت قابل دستیابی است وغالبا نمونه بدون سوگیری تمام محتوایی که از آن انتخاب شده است ، نیست وارتباطی به هدف تحقیق ندارد.

          2- پایایی روشهای تحلیل محتوای مورد نظر را تعیین نمی کنند.

          3- روشی را برای طبقه بندی به کار می برند که به اندازه کافی مشخص وجامع نیست .

          

   اشتباهات متداول در مطالعات پیمایشی

          1- پرسشنامه را برای مطالعه مسایلی به کارمی برند که حل آن مسایل با استفاده از روشهای دیگر ،نتایج تهتری را در برخواهد داشت .

          2- توجه کافی به تهیه وتنظیم پرسشنامه ندارند وآنرا به صورت آزمایشی اجرا نمی کنند .

          3- پرسشهای زیادی را در پرسشنامه می گنجانند واین امر موجب اتلاف وقت پاسخ دهندگان می شود .

          4- درتدوین پرسشنامه به نکات چاپی ،املایی،ونظایرآن کمترتوجه می کنندکه درصورت رعایت ،تصویرمثبتی را در ذهن پاسخ دهنده ،به وجود می آورد.

          5- به منظور دست یافتن به سوگیریهای ممکن،آزمودنیهایی را که به پرسشنامه جواب نداده اند ،مورد بررسی قرار نمی دهند.

منبع:

http://naghibulsadat.blogfa.com/post-31.aspx

 

دسته بندی : چگونه پروپوزال بنویسیم؟


آخرین مطالب

» کتابخانه دیجیتال نور، کتابخانه ای رایگان در زمینه علوم اسلامی و علوم انسانی ( یکشنبه دوم تیر 1392 )
» سایت های مفید برای دانلود رایگان مقالات و کتاب های الکترونیکی و اینترنتی ( سه شنبه یکم آذر 1390 )
» بیش از ۴۰ پایگاه مفید برای دانلود کتاب های الکترونیکی ( پنجشنبه نهم آبان 1387 )
» نشانه‌ها ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بخوانید، بنویسید، ویرایش کنید ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» بیش نویسی و وقفه در نویسندگی ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» عادات نویسندگی ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نویسندگی ظرایف و طرایف ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» تجربه های نویسندگی ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» توصیه به نویسندگان رمان ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» نوشتم و نویسنده شدم ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )
» از پنجره‌ اتاق‌ نویسنده‌ ( چهارشنبه دوم مرداد 1387 )